थोडक्यात उत्तर
घरात कोणते RCC स्लॅबचे प्रकार वापरले जातात? घरातील सामान्य RCC स्लॅबचे प्रकार म्हणजे वन-वे, टू-वे, कँटिलिव्हर आणि फ्लॅट स्लॅब. IS 456 त्यांची नावानिशी व्याख्या करत नाही; ते स्लॅबची विभागणी मुख्यतः त्यांच्या स्पॅनच्या दिशेनुसार करते. तुमच्या घरातील प्रत्येक भागासाठी प्रकार इंजिनिअर निवडतो आणि संहितेच्या मर्यादांनुसार तो तपासतो.
या पानावर (11)
RCC (रीइन्फोर्स्ड काँक्रीट) स्लॅब हा घराचा सपाट मजला किंवा छत असतो. त्याचा प्रकार ठरवतो की भार खालच्या भिंती, बीम आणि कॉलम्सपर्यंत कसा पोहोचतो. हे पान सामान्य RCC स्लॅबचे प्रकार, भारतीय काँक्रीट संहिता IS 456 त्यांना कसे वेगळे करते, आणि इंजिनिअरला काय विचारायचे ते सांगते. यात स्पॅन, जाडी किंवा सळईचे आकडे दिलेले नाहीत. ते डिझाइनवर अवलंबून असतात, आणि इंजिनिअर ते तुमच्या घरासाठी काढतो.
IS 456 स्लॅबमधील फरक कसा ओळखते?
IS 456 स्लॅबच्या नावांची यादी देत नाही. ती स्लॅब कोणत्या दिशेने स्पॅन होतात त्यानुसार त्यांची विभागणी करते. एका दिशेने स्पॅन होणारा आणि आधारांवर सलग असलेला स्लॅब, संहिता सांगते, सलग बीमसाठी लागू असलेल्या तरतुदींनुसार डिझाइन केला पाहिजे (मूळ इंग्रजी: “Slabs spanning in one direction and continuous over supports shall be designed according to the provisions applicable to continuous beams”) (कलम 24.2). काटकोनात दोन दिशांना स्पॅन होणाऱ्या स्लॅबसाठी, संहिता सांगते, कोणत्याही मान्य सिद्धांताने किंवा Annex D मध्ये दिलेल्या गुणांकांचा वापर करून त्याची रचना करता येते (मूळ इंग्रजी: “may be designed by any acceptable theory or by using coefficients given in Annex D”) (कलम 24.4).
म्हणून वन-वे आणि टू-वे हे शब्द स्पॅनच्या दिशेचे वर्णन करतात. IS 456 हे शब्द स्वतःच्या मजकुरात परिभाषित करत नाही; कलम 3 IS 4845 आणि IS 6461 कडे निर्देश करते. Annex D दोन स्पॅनच्या गुणोत्तरावर आधारित एक चाचणी देते (कलम D-1.11), आणि प्रत्येक पॅनेलचा प्रकार इंजिनिअर ठरवतो.
वन-वे स्लॅब म्हणजे काय?
वन-वे स्लॅब आपला भार मुख्यतः एका दिशेने, दोन विरुद्ध बाजूंच्या बीम किंवा भिंतींकडे वाहून नेतो. खोली लांब आणि अरुंद असते तिथे हा प्रकार सामान्य आहे. आधारांवर सलग असलेल्या वन-वे स्लॅबला संहिता सलग बीमसारखे मानते (कलम 24.2).
टू-वे स्लॅब म्हणजे काय?
टू-वे स्लॅब आपला भार दोन्ही दिशांनी, चारही बाजूंच्या आधारांकडे वाहून नेतो. जवळजवळ चौरस असलेल्या खोलीत हा प्रकार सामान्य आहे. समान रीतीने वितरित भार (uniformly distributed load) वाहणाऱ्या टू-वे स्लॅबसाठीची संहितेची पद्धत कलम 24.4 मध्ये आहे. कलम 24.5 मध्ये काटकोनात दोन दिशांना स्पॅन होणाऱ्या सॉलिड स्लॅबना आधार देणाऱ्या बीमांचा उल्लेख आहे (मूळ इंग्रजी: “beams supporting solid slabs spanning in two directions at right angles”).
कँटिलिव्हर स्लॅब म्हणजे काय?
कँटिलिव्हर स्लॅब त्याच्या आधारापलीकडे पुढे येतो, जसे बाल्कनी किंवा चज्जा. IS 456 कँटिलिव्हर स्लॅबची स्वतंत्र व्याख्या देत नाही. प्रभावी लांबीवरील तिचे कलम कँटिलिव्हरची लांबी आधाराच्या चेहऱ्यापासून मोजते, त्यात प्रभावी खोलीचा अर्धा भाग मिळवून, किंवा सलग असलेल्या टोकावर आधाराच्या केंद्रापासून (कलम 22.2(c)). ते कँटिलिव्हर सॉलिड स्लॅबची प्रभावी रुंदीही देते (कलम 24.3.2.1). ते नियम इंजिनिअरसाठी विश्लेषणाचे नियम आहेत, आणि पुढे आलेल्या स्लॅबचे डिझाइन करणे हे इंजिनिअरचे काम आहे.
फ्लॅट स्लॅब म्हणजे काय?
फ्लॅट स्लॅब हा थेट कॉलम्सवर आधारलेला असतो, बीम न वापरता. IS 456 त्याची व्याख्या अशी करते (मूळ इंग्रजी: “a reinforced concrete slab with or without drops, supported generally without beams, by columns with or without flared column heads”) (कलम 31.1). फ्लॅट स्लॅबला एखाद्या मार्जिनल बीमचा आधार मिळू शकतो, खोलीच्या (depth) अटीखाली, किंवा त्याच्या कडेला असलेल्या भिंतीचा आधार मिळू शकतो (कलम 31.3.2).
संहितेत फ्लॅट स्लॅबला स्वतःच्या मर्यादा असलेल्या पद्धती म्हणून हाताळले जाते, आणि त्या मर्यादा पूर्ण केल्याच पाहिजेत (कलम 31.3.1). घरासाठी ही सर्वसाधारण शिफारस नाही.
तुमच्या घरासाठी कोणता प्रकार योग्य आहे?
IS 456 घराने कोणता प्रकार वापरावा ते सांगत नाही. ही निवड खोल्या, स्पॅन, आधार आणि भार यावर अवलंबून असते, आणि ती इंजिनिअर करतो. ज्या स्लॅबसाठी दुसरी विश्लेषण पद्धत लागते, त्यासाठी संहिता सांगते की, इतर कोणतीही मान्यताप्राप्त विश्लेषण पद्धत इंजिनिअर-इन-चार्जच्या मंजुरीने वापरता येते (मूळ इंग्रजी: “Any other recognized method of analysis … may be used with the approval of the engineer-in-charge”) (कलम 24.3.2.3).
तुम्ही काय तपासावे?
हे व्यवहारातील मुद्दे आहेत, संहितेचे नियम नाहीत.
- स्ट्रक्चरल ड्रॉइंगमधील स्लॅबचे प्रकार, पॅनेलनुसार, आधारांच्या खुणांसह.
- बाल्कनी किंवा चज्जासारखा पुढे आलेला भाग नियोजित असेल तिथे, आणि इंजिनिअरने तो कँटिलिव्हर म्हणून डिझाइन केला असणे.
- प्रत्येक स्लॅबखालील आधार, ते बीम, भिंती किंवा कॉलम्स असोत, ड्रॉइंगमध्ये दाखवल्याप्रमाणे.
- स्लॅबमधील कोणताही बदल, जसे नवीन उघडी जागा किंवा मोठी बाल्कनी, काम सुरू होण्यापूर्वी इंजिनिअरकडे परत जाणे.
- प्रमाणित नसलेल्या कोणत्याही विश्लेषण पद्धतीसाठी इंजिनिअरची मंजुरी.
तुम्ही कोणत्या चुका टाळाव्यात?
हे व्यवहारातील मुद्दे आहेत.
- बाल्कनी किंवा चज्जा जोडणे स्लॅबला, पुढे आलेल्या भागाची इंजिनिअरची डिझाइन नसताना.
- स्लॅबमध्ये छिद्र पाडणे जिन्यासाठी किंवा डक्टसाठी, इंजिनिअरची मंजुरी नसताना.
- फ्लॅट स्लॅब बांधणे जिथे ड्रॉइंगमध्ये बीम आणि भिंती दाखवल्या आहेत.
- प्रकारांच्या नावांना बांधकाम करणाऱ्याची निवड समजणे, तर प्रकार ड्रॉइंग आणि इंजिनिअर ठरवतात.
- शेजाऱ्याच्या घरावरून स्लॅबचा प्रकार गृहीत धरणे. स्पॅन आणि भार वेगळे असतात.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
फ्लॅट स्लॅब बीम आणि स्लॅबपेक्षा स्वस्त असतो का?
या मार्गदर्शनात खर्चाची तुलना दिलेली नाही. खर्च डिझाइन, साहित्य आणि साइटवर अवलंबून असतो, आणि तुमच्या घरासाठी कंत्राटदाराचे कोटेशन तो ठरवते.
तुम्ही वन-वे स्लॅबचे टू-वे स्लॅब करू शकता का?
तुमच्या इंजिनिअरशिवाय नाही. प्रकार बदलल्याने डिझाइन आणि सळई बदलते, म्हणून इंजिनिअरने स्लॅबचे पुन्हा डिझाइन केलेच पाहिजे आणि बदलाला मंजुरी दिली पाहिजे.
प्रत्येक स्लॅबसाठी इंजिनिअर लागतो का?
संहितेचे अभियांत्रिकी नियम प्रत्येक स्लॅबला लागू होतात, आणि जबाबदार इंजिनिअर वापरलेल्या पद्धतींना मंजुरी देतो. तुमच्या घराचे स्ट्रक्चरल ड्रॉइंग तयार करणाऱ्या स्ट्रक्चरल इंजिनिअरला विचारा.
संबंधित मार्गदर्शक
हे मार्गदर्शन सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. अस्वीकरण (इंग्रजी) वाचा. तुमच्या घरासाठी स्लॅबचे प्रकार, आधार आणि सळई तुमचा इंजिनिअर ठरवतो.
स्रोत
ही फक्त सर्वसाधारण माहिती आहे. हे स्ट्रक्चरल डिझाइन किंवा व्यावसायिक सल्ला नाही. तुमचे नकाशे आणि साइट परवानाधारक स्ट्रक्चरल इंजिनिअर किंवा आर्किटेक्टकडून तपासून घ्या.