थोडक्यात उत्तर
काँक्रीटचे काम कुठे थांबवून पुन्हा सुरू करता येते, आणि जोड कसा तयार करावा? बांधकामातील जोड ही ती जागा आहे जिथे काँक्रीटचे काम थांबते आणि पुन्हा सुरू होते. तो हालचालीचा जोड नाही. IS 456 सांगते की जोडांची जागा डिझायनर ठरवतो, आणि काँक्रीटकाम जोडापर्यंत चालू ठेवले जाते. नवीन काँक्रीट लागण्यापूर्वी जुना पृष्ठभाग स्वच्छ करणे आणि सॅच्युरेटेड सरफेस ड्राय ठेवणे आवश्यक आहे. प्रत्येक जोड कुठे जाईल ते तुमच्या इंजिनिअरला विचारा.
या पानावर (8)
मोठे काँक्रीट ओतकाम अनेकदा एका दमात पूर्ण करण्यासाठी खूप मोठे असते. काँक्रीट कोणीही नियोजित न केलेल्या कारणामुळेही थांबू शकते, जसे की वीज जाणे किंवा पाऊस. काम जिथे थांबते आणि पुन्हा सुरू होते, तिथे दोन थर बांधकामातील जोडावर एकमेकांना भेटतात. हे मार्गदर्शन सांगते की या जोडांबद्दल भारतीय काँक्रीट संहिता काय म्हणते, जुना पृष्ठभाग कसा तयार केला जातो आणि काय तपासावे. यात जोडांची जागा, जोडांमधील अंतर किंवा सळईचे तपशील दिलेले नाहीत. त्या गोष्टी इंजिनिअरचा आराखडा ठरवतो.
बांधकामातील जोड म्हणजे काय?
बांधकामातील जोड ही ती जागा आहे जिथे काँक्रीटचे काम थांबते आणि मग पुन्हा सुरू होते. तो हालचालीचा जोड नाही, जो काँक्रीटला प्रसरण पावू आणि आकुंचन पावू देतो. बांधकामातील जोड म्हणजे एकाच काँक्रीटच्या दोन ओतकामांमधील सांधा.
IS 456 सांगते की जोड हे कमकुवतपणाचे सामान्य कारण असतात, म्हणून ते टाळणे इष्ट आहे. ते शक्य नसल्यास त्यांची संख्या कमी करणे आवश्यक आहे: “Joints are a common source of weakness and, therefore, it is desirable to avoid them. If this is not possible, their number shall be minimized” (कलम 13.4). म्हणून उद्दिष्ट कमी जोड असणे हे आहे, आणि ज्या जोडांची गरज आहे ते डिझायनरने दाखवलेल्या ठिकाणी असावेत.
जोड कुठे ठेवला जातो?
संहिता सांगते की काँक्रीटकाम बांधकामातील जोडांपर्यंत सलग केले जाते, आणि त्या जोडांची जागा व मांडणी डिझायनरने दर्शवली जाते: “Concreting shall be carried out continuously up to construction joints, the position and arrangement of which shall be indicated by the designer” (कलम 13.4). डिझायनर जोड कुठे जातील ते ठरवतो. ही व्यवहारातील पद्धत आहे: कंत्राटदाराने त्या दिवशी जागा निवडू नये.
संहिता असेही मागते की बांधकामातील जोड सहज पोहोचता येतील अशा ठिकाणी ठेवले जावेत, जेणेकरून लेटन्स (laitance), सिमेंटचा घोळ आणि खराब काँक्रीट काढता येईल: “at accessible locations to permit cleaning out of laitance, cement slurry and unsound concrete” (कलम 13.4). जिथे कोणीही पोहोचू शकत नाही अशा जोडाची नीट स्वच्छता करता येत नाही.
CPWD रस्त्याच्या तपशीलात हीच कल्पना वापरली आहे. त्यात असे म्हटले आहे की बांधकामातील जोड आराखड्यात दाखवल्याप्रमाणे आणि अनपेक्षित परिस्थितीमुळे काँक्रीट थांबवले जाते अशा ठिकाणीही दिले जाणे आवश्यक आहे: “Construction joints shall be provided as shown in the drawing and also at places where concreting is stopped due to unforeseen circumstances” (कलम 16.37.16.1). हा कलम रस्त्याच्या फरसबंदीसाठी आहे, म्हणून येथे तो संदर्भ आहे, इमारतीचा नियम नाही.
जुना पृष्ठभाग कसा तयार केला जातो?
तयारीमुळेच नवीन काँक्रीट जुन्याला चिकटते. IS 456 सांगते की काँक्रीट सेट होण्यास सुरुवात झाल्यावर लगेच जोडाच्या पृष्ठभागाची स्वच्छता करावी: “by using wire brush on the surface of joint immediately after initial setting of concrete” (कलम 13.4). संहिता असेही जोडते की नवीन काँक्रीट टाकताना तयार केलेला पृष्ठभाग स्वच्छ आणि सॅच्युरेटेड सरफेस ड्राय स्थितीत असावा: “The prepared surface should be in a clean saturated surface dry condition when fresh concrete is placed, against it” (कलम 13.4).
जुने ओतकाम शटरिंगला लागून केलेले असेल तर, खरखरीत पृष्ठभाग मिळवण्याची शिफारस केलेली पद्धत संहिता सांगते: उच्च दाबाच्या पाण्याच्या फवाऱ्याने खडी उघडी करणे किंवा इतर योग्य साधन वापरणे: “to expose the aggregate with a high pressure water jet or any other appropriate means” (कलम 13.4). म्हणजेच पृष्ठभागावरून दगड दिसतो.
नवीन काँक्रीट टाकताना, संहिता सांगते की बांधकामातील जोडांजवळ ते पूर्णपणे कंपन देऊन घट्ट करावे, जेणेकरून नवीन काँक्रीटमधील मसाला मोठ्या खडीच्या कणांमध्ये वाहील आणि जुन्या काँक्रीटला नीट चिकटेल: “thoroughly vibrated near construction joints so that mortar from the new concrete flows between large aggregates and develop proper bond with old concrete” (कलम 13.4). संहिता बाँडिंग ग्राउट किंवा ठरलेला थांबण्याचा कालावधी नमूद करत नाही. मात्र ती वेळेची मर्यादा ठरवते: काँक्रीट सेट होण्यास सुरुवात होण्यापूर्वी टाकले आणि घट्ट केले जाते (कलम 13.2), आणि जोडाची स्वच्छता सेट झाल्यानंतर लगेच सुरू होते (कलम 13.4). तुमच्या इंजिनिअरला विचारा की बाँडिंग ग्राउट हवे आहे का. तुमच्या इंजिनिअरला विचारा की ते हवे आहे का.
जोडावर उच्च शिअर प्रतिरोध आवश्यक असल्यास, संहिता सांगते की शिअर की देता येतात: “shear keys may be provided” (कलम 13.4). निर्णय इंजिनिअर घेतो.
जोडाच्या पृष्ठभागांवरून फवारलेली क्युरिंग (curing) मेम्ब्रेन आणि रिलीज एजंट पूर्णपणे काढून टाकावेत (कलम 13.4). कामात क्युरिंग कंपाउंड वापरण्याचे नियोजन असेल तर इंजिनिअरला विचारा.
मी काय तपासावे?
हा भाग व्यवहारातील मुद्दे आहे, संहितेचा नियम नाही.
- जोड आराखडा किंवा इंजिनिअर दाखवतो त्याच जागी असतो, आणि इंजिनिअरने मान्य केल्याशिवाय तो स्पॅनच्या मध्यभागी नसतो.
- जुना पृष्ठभाग स्वच्छ असतो, सैल दगड आणि धुळीविना असतो, आणि तो ओला असतो पण त्यावर पाणी साचलेले नसते.
- नवीन ओतकाम जुना थर सेट होण्यापूर्वी टाकले जाते, आणि त्याची वेळ नोंदवली जाते.
- जोड सहज पोहोचता येणारा असतो, म्हणजे तो स्वच्छ करता येतो, आणि साइट रजिस्टरमध्ये त्याची नोंद केलेली असते.
- इंजिनिअरने मागितलेले कोणतेही बाँडिंग ग्राउट किंवा शिअर की जागेवर असते.
कोणत्या चुका टाळाव्यात?
हा भाग व्यवहारातील मुद्दे आहे.
- इंजिनिअरची मान्यता नसताना स्पॅनच्या मध्यभागी ओतकाम थांबवणे.
- उशिरा ओतणे, पहिला थर सेट झाल्यानंतर, त्यामुळे नवीन काँक्रीट चिकटू शकत नाही.
- पुढील थरासाठी घाणेरडा किंवा कोरडा पृष्ठभाग तसाच ठेवणे.
- उंचावरून जोडावर काँक्रीट टाकणे.
- इंजिनिअरने मान्य न केलेला जोड तयार करणे, कारण काम एक दिवस थांबले.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
खालील उत्तरे सर्वसाधारण व्यवहार आहेत, संहितेचा नियम नाही.
बांधकामातील जोड म्हणजे एक्सपान्शन जॉइंट आहे का?
नाही. एक्सपान्शन जॉइंट इमारतीची हालचाल होऊ देतो. बांधकामातील जोड ही ती जागा आहे जिथे ओतकाम थांबते आणि पुन्हा सुरू होते. पाहा घरातील एक्सपान्शन जॉइंट: भिंती व स्लॅबना कुठे अंतर आवश्यक असते.
पाऊस ओतकाम थांबवतो तेव्हा मी काय करू?
इंजिनिअरला लगेच सांगा. काम जिथे थांबले ती जागा स्वीकारार्ह जोड आहे का, आणि तिला कोणती तयारी आवश्यक असते, हे इंजिनिअर ठरवतो. स्वतःच्या मनाने जोड तयार करू नका.
जोड कुठे जातील हे कोण ठरवते?
डिझायनर. संहिता सांगते की जागा व मांडणी डिझायनरने दर्शवली जाते: “shall be indicated by the designer” (कलम 13.4).
संबंधित मार्गदर्शक
- भारतीय उन्हाळ्यातील उष्ण हवामानातील काँक्रीटकाम
- घरातील एक्सपान्शन जॉइंट: भिंती व स्लॅबना कुठे अंतर आवश्यक असते
हे मार्गदर्शन सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. अस्वीकरण (इंग्रजी) वाचा. तुमच्या घरात जोड कुठे जातील ते तुमचा इंजिनिअर ठरवतो.
स्रोत
- IS 456:2000, Plain and reinforced concrete: code of practice (fourth revision). Clauses 13.2 (placing) and 13.4 (construction joints and cold joints) read from the page images of a public copy. Current per the BIS record (valid to 2030-07-12).
- CPWD Specifications 2009, Volume 2, clause 16.37.16.1 (construction joints in cement concrete road pavement), read from the text layer of a third-party copy. Road context only; no building slab or beam clause was found.
ही फक्त सर्वसाधारण माहिती आहे. हे स्ट्रक्चरल डिझाइन किंवा व्यावसायिक सल्ला नाही. तुमचे नकाशे आणि साइट परवानाधारक स्ट्रक्चरल इंजिनिअर किंवा आर्किटेक्टकडून तपासून घ्या.