थोडक्यात उत्तर
तुम्ही घराच्या बाहेरील भिंती कशा तयार कराल आणि त्यांना रंग कसा द्याल? भिंतीचे क्युरिंग पूर्ण झाले आहे आणि ती कोरडी आहे, तिच्यावर ओलसर डाग किंवा पावडर नाही याची खात्री करा. आधी भेगा आणि ओलावा दुरुस्त करा, कारण रंग त्या लपवत नाही. पांढरे क्षार आणि बुरशीवर उपचार करा, मग भिंतीस योग्य प्रायमर लावा आणि रंग बनवणाऱ्या कंपनीने सांगितलेले फिनिशिंगचे थर द्या. पावसात किंवा ओलसर भिंतीवर रंग देऊ नका. भारतीय मानक IS 2395 मूलभूत तत्त्वे देते; नेमका प्रतीक्षा कालावधी रंगाच्या प्रकारावर आणि तुमच्या इंजिनिअरच्या सल्ल्यावर अवलंबून असतो.
या पानावर (10)
घराच्या बाहेरील भागावर पाऊस, ऊन आणि ओलावा यांचा पूर्ण मारा होतो. भिंत तयार नसेल, कोटाखाली भेग किंवा ओलसर डाग असेल, किंवा काम चुकीच्या हवामानात केले असेल, तर बाहेरील रंग लवकर खराब होतो. या पानात पायऱ्या, प्रत्येकाबाबत भारतीय मानके काय सांगतात, आणि रंगाचा एकही डबा विकत घेण्यापूर्वी काय तपासायचे ते सांगितले आहे. यात कोणत्याही रंग ब्रँडचे नाव नाही, क्षेत्रफळाचे आकडे नाहीत आणि सुकण्याचा वेळही नाही. ती माहिती तुमच्या उत्पादनासाठी रंग बनवणाऱ्या कंपनीच्या डेटा शीटमधून घ्या, आणि तुमच्या इंजिनिअरने किंवा कंत्राटदाराने ती तपासावी.
बाहेरील कामाला वेगळे नियोजन का लागते?
IS 2395 (Part 1), clause 4.1(b) सांगते की कामाचे नियोजन करण्यासाठी लागणाऱ्या माहितीत फिनिश बाहेरील आहे की आतील, आणि पृष्ठभाग हवामान व पावसाला किती प्रमाणात उघडा राहील, याचा समावेश होतो: “the extent to which the surface will be exposed to weather and rain.” म्हणून बाहेरील भागाचे स्वतंत्र नियोजन लागते. नवीन असताना चुन्याचा आणि सिमेंट प्लास्टर खूप अल्कधर्मी (alkaline) असतात. नवीन भिंतींना रंग देताना, ओलावा आत बंद करेल अशी कोणतीही रंग प्रणाली टाळलीच पाहिजे, असे मानक म्हणते (clause 5.2).
भिंत रंगापूर्वी कशी असावी?
IS 2395 सांगते की पृष्ठभाग रंगासाठी तयार असतो, जेव्हा तो व्यवस्थित सेट आणि क्युरिंग झालेला असतो, जेव्हा त्यातील व तिच्या आधारातील अतिरिक्त ओलावा सुकलेला असतो, आणि जेव्हा पुढील ओलाव्याची हालचाल नगण्य असते. त्यासाठी clause 5.2.2 दिवसांची संख्या देत नाही. वेळ प्लास्टर, हवामान आणि रंगावर अवलंबून असतो. भिंतीची चाचणी कशी करून घेतली गेली ते कंत्राटदाराला विचारा, आणि साइटवर वापरली जात असेल तर मॉइश्चर मीटर चाचणीचा विचार करा. मानक नमूद करते की मीटर फक्त लहान भाग वाचतो, आणि प्लास्टर केलेली भिंत बाहेरून कोरडी दिसू शकते तरी आतून ओलसर असू शकते (Annex E).
भिंत ओलसर राहिली तर, रंगापूर्वी कारण शोधले पाहिजे आणि पृष्ठभागावर उपचार केले पाहिजेत, असे मानक सांगते. ओलसर भिंतीवर रंग दिला तर रंग लवकर खराब होतो. आधी गळती किंवा झिरपणे दुरुस्त करा; स्रोत कसा शोधायचा ते ओलसर भिंती: वरच्या दिशेने येणारा ओलावा (rising damp), झिरपणे किंवा संक्षेपण या पानात सांगितले आहे.
कोणत्या पायऱ्या आधी येतात?
| पायरी | काय करायचे | मानक किंवा डेटा शीट काय सांगते |
|---|---|---|
| 1. भिंत तपासा | ओलसर डाग, पावसानंतर गडद होणारे भाग आणि बोटाला लागणारी पावडर पाहा | IS 2395 सांगते की सतत ओलसर राहणाऱ्या पृष्ठभागाचे कारण आधी दूर केलेच पाहिजे |
| 2. पृष्ठभाग स्वच्छ करा | धूळ, सैल पदार्थ आणि माती ब्रशने काढा; बुरशी किंवा शैवाल काढा | IS 2395 सांगते की सैल आणि पावडरसारखे पदार्थ ब्रशने काढलेच पाहिजेत. बाहेरील सच्छिद्र पृष्ठभागांवर, clause 5.6.2 नुसार कोणतीही बुरशी काढणे, आणि अमोनियायुक्त कॉपर द्रावण (ammoniacal copper solution) लावून रंगापूर्वी पूर्णपणे सुकू देणे आवश्यक आहे |
| 3. क्षारांवर उपचार करा | रंगापूर्वी पांढरे क्षार (efflorescence) उपचारित करा. क्षार दिसू लागल्यावर मानक देत असलेला उपाय म्हणजे कोरडा ब्रश फिरवणे | IS 2395 सांगते की क्षार पाण्याने धुऊन काढू नयेत, कारण पाणी ते पुन्हा छिद्रांमध्ये नेऊ शकते |
| 4. भेगा दुरुस्त करा | मोठ्या भेगा V आकारात कापा, दुरुस्त करा, आणि दुरुस्ती सुकू द्या | IS 2395 सांगते की सैल भाग आणि मोठ्या भेगा रंगापूर्वी V आकारात कापून दुरुस्त केल्या जातात |
| 5. भरा आणि गुळगुळीत करा | लहान छिद्रे बुजवा, आणि गुळगुळीत फिनिश हवे असेल तिथे पृष्ठभाग घासा | IS 2395 गुळगुळीत फिनिश हवे असेल तेथे बुजवणे, भरणे आणि घासणे याबाबत विशेष काळजी मागते |
| 6. प्रायमर लावा | रंग प्रणालीला लागणारा प्रायमर वापरा | सॉल्व्हंट-आधारित रंगांसाठी IS 2395 Part 1 (clause 5.2.2) अल्कली-प्रतिरोधक प्रायमिंग पेंट मागते. Part 2, Table 2, नवीन बाहेरील पृष्ठभागांवर प्रत्येक रंग प्रकारासाठी प्रायमर ठरवतो |
| 7. फिनिशिंगचे थर | रंग बनवणाऱ्या कंपनीने सांगितलेले फिनिशिंगचे थर लावा, आणि प्रत्येक थर पुढचा लावण्यापूर्वी सुकू द्या | थरांची संख्या रंगावर आणि डेटा शीटवर अवलंबून असते |
पायऱ्या 4 आणि 5 सहज वगळल्या जातात, आणि त्या न भरलेल्या भेगा फिनिशमधून दिसतात. रंग भेग बंद करत नाही. न भरलेली भेग पुन्हा उघडेल आणि नव्या थरातून दिसेल. भेगांच्या बाजूने अधिक तपशील प्लास्टरमधील बारीक भेगा: कारणे आणि उपाय या पानात दिला आहे.
कोणता प्रायमर वापरावा?
IS 2395 Part 1, clause 5.2.2 सॉल्व्हंट-आधारित रंग वापरले जातात तेव्हा अल्कली-प्रतिरोधक प्रायमिंग पेंट मागते. Part 2, Table 2, नवीन बाहेरील पृष्ठभागांवर प्रत्येक रंग प्रकारासाठी प्रायमर ठरवतो: बाहेरील सिमेंट रंगासाठी पहिला थर स्वतः सिमेंट रंगाचा असतो, आणि फ्लॅट, सेमी-ग्लॉस आणि ग्लॉस रंगांसाठी अल्कली-प्रतिरोधक प्रायमरचा एक थर असतो. रंग बनवणाऱ्या कंपनीने टॉपकोटसोबत शिफारस केलेला प्रायमर वापरा, आणि तो तक्त्याशी तपासा. दुकानदाराला किंवा रंगकाम करणाऱ्याला दोन्हीसाठी डेटा शीट दाखवायला सांगा.
सिमेंट पृष्ठभागांसाठी मानकात IS 5410 नुसार वेगळा सिमेंट रंगही आहे. तो सच्छिद्र चिनाई (masonry), काँक्रीट, स्टक्को आणि खरखरीत प्लास्टरसाठी योग्य आहे, जिप्सम वगळता, असे मानक सांगते. रंग देण्यापूर्वी पृष्ठभाग खडू (chalking) आणि सैल पदार्थांपासून मुक्त असला पाहिजे, असेही ते सांगते. हे रंग बाहेरील संरक्षण आणि इमारतींच्या सजावटीसाठी डिस्टेंपर रंगांपेक्षा तुलनेने चांगली कामगिरी करतात, असे IS 5410 म्हणते: “relatively better performance than distemper paints for outdoor protection and decoration of buildings.” रंग लावण्यापूर्वी पृष्ठभाग ओला केला पाहिजे, असे ते म्हणते (clause 4.3). IS 2395 Part 1 च्या Annex B मध्ये रंगापूर्वी ओला करणे आणि नंतर क्युरिंग याबद्दल सांगितले आहे, म्हणून रंग बनवणाऱ्या कंपनीच्या सूचना आणि Annex B दोन्ही पाळा.
हवामान कधी चुकीचे असते?
IS 2395 प्रत्येक प्रकारच्या पावसासाठी वेगळा नियम देत नाही. व्यवहारातील मुद्दे असे आहेत:
- पावसात रंग देऊ नका, किंवा रंग सुकण्यापूर्वी पाऊस पडण्याची शक्यता असेल तेव्हाही रंग देऊ नका.
- ओला असलेला किंवा हाताला ओलसर लागणारा पृष्ठभाग रंगवू नका.
- उष्ण आणि कोरड्या हवामानात रंग खूप लवकर सुकू शकतो आणि खुणा राहू शकतात. शक्य असेल तिथे सावलीत काम करा, आणि तापमानाच्या मर्यादांसाठी डेटा शीट पाळा.
- IS 2395 Part 1 च्या Annex B मध्ये सिमेंट रंगासाठी थंड हवामानातील मर्यादा दिली आहे. हिवाळ्यात रंग देण्यापूर्वी annex तपासा.
- प्रायमर किंवा एकच थर पावसाळ्यात उघडा ठेवू नका. पावसाळ्यापूर्वी भिंत पूर्ण होईल असे काम नियोजित करा.
तुम्ही कोणत्या चुका टाळाव्यात?
हे व्यवहारातील मुद्दे आहेत, संहितेचे नियम नाहीत.
- ओलसर भिंतीवर रंग देणे. रंग ओलावा आत बंद करतो आणि थर सोलतो.
- नवीन प्लास्टरवर खूप लवकर रंग देणे. भिंत कोरडी आहे हे कसे तपासले गेले ते कंत्राटदाराला विचारा, आणि रंग बनवणाऱ्या कंपनीने सांगितलेला प्रतीक्षा कालावधी पाळा.
- भेगांवर रंग लावणे. आधी त्या भरा आणि दुरुस्त करा.
- बाहेर आतील रंग वापरणे. बाहेरील भिंतींसाठी बनवलेला रंग वापरा.
- प्रायमर वगळणे. फिनिशिंगचा रंग भिंतीला समानपणे चिकटणार नाही.
- पावसात किंवा दिवसाच्या कडक उष्म्यात रंग देणे. हवामानामुळे फिनिश बिघडू शकते.
- आधी चाचणी न करणे. खऱ्या भिंतीवर एक छोटा चाचणी भाग रंगवा, तो सुकू द्या, आणि त्यावर सोलणे, असमान रंग (patchiness) आणि क्षार आहेत का ते तपासा.
- काच, फिटिंग्ज आणि अॅल्युमिनियमच्या चौकटींवर रंग जाऊ देणे. काम सुरू करण्यापूर्वी त्या झाका.
कामात मालकाने काय तपासावे?
- भिंत कोरडी आहे, त्यावर ओलसर डाग किंवा पावडर नाही.
- कोणतेही पांढरे क्षार आणि बुरशी प्रायमरपूर्वी उपचार केलेले आहेत.
- भेगा भरलेल्या आणि दुरुस्त केलेल्या आहेत, आणि दुरुस्त्या सुकल्या आहेत.
- प्रायमर आणि फिनिशिंगचा रंग हे डेटा शीटमध्ये भिंतीसाठी नाव दिलेले उत्पादन आहेत.
- थर समानपणे लावलेले आहेत, आणि प्रत्येक थर पुढचा लावण्यापूर्वी सुकला आहे.
- काम पावसात किंवा दिवसाच्या कडक उष्म्यात केलेले नाही.
- सुकल्यानंतर चाचणी भाग योग्य दिसतो.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
बाहेरील रंगाचे किती थर लागतात?
थरांची संख्या रंगावर आणि त्याच्या डेटा शीटवर अवलंबून असते. IS 2395 बाहेरील प्रत्येक भिंतीसाठी एकच संख्या देत नाही. रंग बनवणाऱ्या कंपनीला विचारा, आणि तुमच्या चाचणी भागावर थर तपासा.
जुन्या बाहेरील रंगावर पुन्हा रंग देता येतो का?
ते जुन्या रंगाच्या स्थितीवर अवलंबून असते. जर तो भक्कम, स्वच्छ आणि घट्ट चिकटलेला असेल, तर त्याची तयारी करून त्यावर रंग देता येतो. सोलत असेल किंवा खडू (chalking) सुटत असेल तर आधी सैल रंग काढा. तपासणी रंगकाम करणाऱ्याला करायला सांगा.
पावसाळ्यात बाहेरील भिंतींना रंग देता येतो का?
फक्त कोरड्या खंडात, कोरड्या भिंतीवर, आणि रंग सुकण्यापूर्वी पावसाचा अंदाज नसताना. प्रायमर किंवा एकच थर पावसात उघडा ठेवू नका.
बाहेर रंग देण्यापूर्वी नवीन प्लास्टर किती वेळ सुकू द्यावा?
भिंत व्यवस्थित सेट आणि क्युरिंग झालेली असली पाहिजे, अतिरिक्त ओलावा सुकलेला असला पाहिजे, आणि पुढील ओलाव्याची हालचाल नगण्य असली पाहिजे, असे IS 2395 clause 5.2.2 सांगते. त्यासाठी एकच निश्चित दिवसांची संख्या ते देत नाही. मानक काही पृष्ठभागांसाठी अधिक लांबचे किमान कालावधी ठरवते, उदाहरणार्थ सिमेंट रंगापूर्वी नवीन विटकाम, सिमेंट काँक्रीट किंवा स्टक्को, आणि नवीन चुन्याचा प्लास्टर, जो शक्य असेल तिथे बराच काळ रंगविना ठेवावा. तुमच्या कंत्राटदाराला आणि इंजिनिअरला विचारा, आणि तुमच्या रंगाची डेटा शीट पाळा.
वॉटरप्रूफ रंग गळती थांबवेल का?
नाही. रंग गळती थांबवत नाही. पाण्याचा स्रोत शोधा आणि तो दुरुस्त करा, आणि मग रंग द्या. पावसाळ्यापूर्वी केल्या जाणाऱ्या तपासण्या पावसाळ्यापूर्वीची चेकलिस्ट या पानात सांगितल्या आहेत.
संबंधित मार्गदर्शक
- भिंतीची पुट्टी: कव्हरेज, थर आणि भेगा
- ओलसर भिंती: वरच्या दिशेने येणारा ओलावा (rising damp), झिरपणे किंवा संक्षेपण
- प्लास्टरमधील बारीक भेगा: कारणे आणि उपाय
हे मार्गदर्शन सर्वसाधारण माहिती आहे. अस्वीकरण (इंग्रजी) वाचा. तुमच्या उत्पादनासाठी रंग बनवणाऱ्या कंपनीची डेटा शीट, आणि तुमचा इंजिनिअर किंवा कंत्राटदार, तुमच्या भिंतीसाठी तयारी आणि थर ठरवतात.
स्रोत
- IS 2395 (Part 1):1994, Painting of Concrete, Masonry and Plaster Surfaces: Code of Practice, Part 1 Operations and Workmanship (first revision, reaffirmed 2005). Clauses 1, 5.2, 5.3, 5.5, 5.6, 7.1, 7.2, 7.4 and Annexes A, B, C, E (read from a scanned copy; wording to be checked against the print before publication).
- IS 2395 (Part 2):1994, Painting of Concrete, Masonry and Plaster Surfaces: Code of Practice, Part 2 Schedules (first revision). Clause 4.
- IS 5410:2013, Cement Paint: Specification (second revision). Clauses 1, 4.2 and 4.3, and the foreword.
ही फक्त सर्वसाधारण माहिती आहे. हे स्ट्रक्चरल डिझाइन किंवा व्यावसायिक सल्ला नाही. तुमचे नकाशे आणि साइट परवानाधारक स्ट्रक्चरल इंजिनिअर किंवा आर्किटेक्टकडून तपासून घ्या.