थोडक्यात उत्तर
तपासणी चेंबर आणि मॅनहोलमध्ये काय फरक आहे? IS 1742 नुसार मॅनहोल म्हणजे माणूस आत जाऊ शकेल असे, झाकण बसवलेले उघडे तोंड. तपासणी चेंबर हा घराच्या ड्रेनेज प्रणालीतील पाणीरोधक चेंबर आहे, ज्याला तपासणी व देखभालीसाठी प्रवेश असतो. दिशा, संरेखन, उतार किंवा व्यास बदलतात तिथे, आणि इमारतीखाली टाकलेल्या ड्रेनच्या प्रत्येक टोकाला मानक प्रवेश मागते. आकार तुमचा इंजिनिअर ठरवतो.
या पानावर (8)
घराच्या ड्रेनला उघडता, तपासता आणि साफ करता येण्याची सोय लागते. त्यासाठी दोन नेहमीचे प्रवेश बिंदू म्हणजे मॅनहोल आणि तपासणी चेंबर. अनेकदा लोक ही दोन नावे एकाच गोष्टीसाठी वापरतात, आणि प्लंबर किंवा बिल्डर यापैकी कोणतेही नाव वापरू शकतो. हे मार्गदर्शन इमारतीच्या ड्रेनेजसाठीचे भारतीय मानक, IS 1742, प्रत्येक शब्दाचा काय अर्थ घेते, कुठे प्रवेश मागते, आणि तुमच्या आराखड्यात काय असावे हे स्पष्ट करते. यात आकार, खोली, अंतर, उतार किंवा खर्च दिलेला नाही. ते तुमचा इंजिनिअर तुमच्या जागेसाठी ठरवतो.
दोन शब्दांचा अर्थ काय आहे?
IS 1742 शब्दांची व्याख्या clause 2 मध्ये करते. सोप्या शब्दांत:
- मॅनहोल. मानक त्याची व्याख्या अशी करते: ड्रेन, सीवर किंवा इतर बंद रचनेत तपासणी, साफसफाई व इतर देखभालीच्या कामांसाठी माणूस आत जाऊ किंवा बाहेर येऊ शकेल अशी, योग्य झाकण बसवलेली उघडी जागा (clause 2.27): “An opening by which a man may enter or leave a drain, a sewer or other closed structure for inspection, cleaning and other maintenance operations, fitted with a suitable cover”. मुख्य कल्पना म्हणजे व्यक्तीला वापरता येणारे उघडे तोंड.
- तपासणी चेंबर. मानक घराच्या ड्रेनेज प्रणालीतील पाणीरोधक चेंबराचे वर्णन करते. तो गली ट्रॅपमधील कचरा घेतो आणि तपासणी व देखभालीसाठी प्रवेश देतो (clause 2.23). हा तो चेंबर आहे जो गली ट्रॅपनंतर घराच्या ड्रेनवर बसतो.
- मॅनहोल चेंबर. मानक ड्रेन किंवा सीवरवर बांधलेल्या चेंबराची व्याख्या अशी करते, जेणेकरून तपासणी, चाचणी किंवा अडथळा काढण्यासाठी त्यात प्रवेश मिळेल (clause 2.28): “so as to provide access thereto for inspection, testing or the clearance of obstruction”.
म्हणून मानकात हे दोन शब्द एकसारखे नाहीत. मॅनहोलची व्याख्या त्याच्या उघड्या तोंडावरून होते. तपासणी चेंबरची व्याख्या घराच्या ड्रेनवरील त्याच्या वापरावरून होते. तुमच्या आराखड्यात कोणता आहे आणि का, ते प्लंबरला विचारा.
IS 1742 प्रवेश कुठे मागते?
मानक ड्रेनना लागू होते: इमारतीच्या आतील ड्रेन आणि इमारतीपासून सार्वजनिक सीवर, प्रक्रिया केंद्र, सेसपूल, सोकअवे किंवा जलमार्गाच्या जोडणीपर्यंतचे ड्रेन (clause 1.1): “within the building and from the building to the connection to a public sewer or to treatment works, a cesspool, a soakaway or a water course”. या कक्षेत, मानक जिथे प्रवेश मागते ते बिंदू असे:
- दिशा बदलतात तिथे. ड्रेनच्या बाबतीत दिशा बदल टाळणे शक्य नसेल तेथे, मॅनहोल आणि तपासणी चेंबरद्वारे प्रवेश दिला जाणे आवश्यक आहे (clause 4.3.4.1): “Where it is not possible to avoid a change of direction in the case of drains, access shall be provided through manholes and inspection chambers”.
- ड्रेनमध्ये प्रत्येक बदल होतो तिथे. ड्रेनचे संरेखन, उतार किंवा व्यास बदलतो तेव्हा प्रत्येक ठिकाणी मॅनहोल किंवा तपासणी चेंबर असणे आवश्यक आहे (clause 4.9): “At every change of alignment, gradient or diameter of a drain, there shall be a manhole or inspection chamber. Bends and junctions in the drains shall be grouped together in manholes as far as possible”. शक्य तितके, ड्रेनमधील वळणे आणि जोड मॅनहोलमध्ये एकत्र केले जाणे आवश्यक आहे.
- इमारतीखाली. ड्रेन इमारतीखाली टाकणे आवश्यक असेल तेथे, मानक प्रत्येक टोकाला, इमारतीच्या अगदी बाहेर, मॅनहोल किंवा तपासणी चेंबरद्वारे प्रवेश मागते (clause 4.3.4.4(c)).
| ठिकाण | IS 1742 काय मागते | टीप |
|---|---|---|
| दिशा बदल | मॅनहोल किंवा चेंबरद्वारे प्रवेश | Clause 4.3.4.1 |
| संरेखन, उतार किंवा व्यास बदल | मॅनहोल किंवा तपासणी चेंबर | Clause 4.9 |
| इमारतीखालील ड्रेन | प्रत्येक टोकाला, इमारतीच्या अगदी बाहेर प्रवेश | Clause 4.3.4.4(c) |
| इमारतीच्या आत | मॅनहोल किंवा तपासणी चेंबर नाही | Clause 4.9.8.1 (खाली पहा) |
घरात चेंबर बसू शकतो का?
नाही. मानक सांगते: इमारतीच्या आत किंवा तिच्यातील कोणत्याही पॅसेजमध्ये मॅनहोल किंवा तपासणी चेंबरला परवानगी दिली जाणार नाही (clause 4.9.8.1): “No manhole or inspection chamber shall be permitted inside a building or in any passage therein”. ड्रेन इमारतीखाली टाकला असेल तेव्हा, मानक त्याच्या अगदी बाहेर प्रवेश मागते (clause 4.3.4.4(c)).
माझ्या आराखड्यात काय दिसावे?
हा विभाग व्यवहारातील मुद्दे आहे. तुमच्या इंजिनिअर किंवा प्लंबरला आराखड्यावर खालील गोष्टी दाखवायला सांगा:
- प्रत्येक चेंबर किंवा मॅनहोलची जागा: प्रत्येक वळण, जोड, पातळी किंवा आकारातील बदलाच्या ठिकाणी, आणि इमारतीच्या बाहेर;
- प्रत्येक झाकण कुठे आहे, आणि ते फर्निचर किंवा फरसबंदी हलवल्याशिवाय पोहोचता येईल;
- कोणते पाइप कोणत्या चेंबरला जोडतात, आणि ड्रेन प्लॉटच्या बाहेर कुठे जातो, सीवर, सेप्टिक टँक किंवा सोक पिटकडे (पहा सोक पिट विरुद्ध सेप्टिक टँक).
मानकाच्या शब्दांत गली ट्रॅप तपासणी चेंबरला सांडपाणी पुरवतो (clause 2.23). ट्रॅप कुठे बसतो ते गली ट्रॅप मार्गदर्शक स्पष्ट करते.
कोणत्या चुका टाळाव्यात?
हा विभाग व्यवहारातील मुद्दे आहे.
- प्रवेश बिंदू नसलेले वळण किंवा जोड, ज्यामुळे अडथळा बाहेरून साफ करता येत नाही.
- फरसबंदी, कुंडी (planter) किंवा भिंतीखाली गाडलेले झाकण, ज्यामुळे त्यापर्यंत कोणीही पोहोचू शकत नाही.
- खोलीत किंवा पॅसेजमध्ये चेंबर, जो मानक परवानगी देत नाही (clause 4.9.8.1).
- विक्रेत्याच्या कॅटलॉगवरून आकार घेणे, इंजिनिअरची तपासणी न करता. मानकाचे आकाराचे नियम खोलीवर अवलंबून असतात, त्यामुळे आकार तुमच्या ड्रेनच्या खोलीवरूनच येणे आवश्यक आहे.
- प्रत्येक घरात ठराविक प्रकारचा एक चेंबर असणे आवश्यक आहे असे गृहीत धरणे. मानक वर दिलेल्या ठिकाणी प्रवेश मागते. उरलेले तुमच्या आराखड्यावर आणि स्थानिक नियमांवर अवलंबून असते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
हा विभाग व्यवहारातील मुद्दे आहे, मात्र जिथे कलमाचा उल्लेख केला आहे तिथे नाही.
तपासणी चेंबर म्हणजे मॅनहोलच का?
IS 1742 नुसार नाही. मॅनहोलची व्याख्या अशी आहे: व्यक्ती आत जाऊ शकेल असे उघडे तोंड. तपासणी चेंबरची व्याख्या घराच्या ड्रेनवरील त्याच्या जागेवरून आणि तपासणी व देखभालीसाठी त्याच्या वापरावरून होते.
प्रत्येक घराला तपासणी चेंबर लागतो का?
मानक वर दिलेल्या ठिकाणी प्रवेश मागते. तुमच्या आराखड्याला आणखी एक चेंबर लागेल का, हे ड्रेनच्या मांडणीवर आणि स्थानिक नियमांवर अवलंबून असते. तुमच्या इंजिनिअरला विचारा.
चेंबर किती खोल आणि किती मोठा असावा?
या मार्गदर्शनात आकार किंवा खोली दिलेली नाही. IS 1742 खोलीनुसार आकाराचे गट ठरवते, पण तुमच्या घरासाठी आकार ड्रेनच्या खोलीवर अवलंबून असतो. तो तुमचा इंजिनिअर ठरवतो.
संबंधित मार्गदर्शक
- घराची ड्रेनेज प्रणाली समजून घ्या: सॉइल, वेस्ट आणि पावसाचे पाइप
- गली ट्रॅप: तो काय आहे आणि कुठे बसतो
- घर बांधकामादरम्यान प्लंबिंग काम: टप्पे आणि तपासणीचे मुद्दे
- सोक पिट विरुद्ध सेप्टिक टँक: प्रत्येक काय करतो आणि सोक पिट कधी उपयोगी ठरतो
हे मार्गदर्शन सर्वसाधारण माहिती आहे. अस्वीकरण (इंग्रजी) वाचा. तुमचा इंजिनिअर आणि प्लंबर तुमच्या घराची मांडणी ठरवतात.
स्रोत
ही फक्त सर्वसाधारण माहिती आहे. हे स्ट्रक्चरल डिझाइन किंवा व्यावसायिक सल्ला नाही. तुमचे नकाशे आणि साइट परवानाधारक स्ट्रक्चरल इंजिनिअर किंवा आर्किटेक्टकडून तपासून घ्या.