थोडक्यात उत्तर
तुम्ही AAC ब्लॉक चिकटवणाऱ्या पदार्थाने बसवावेत की सिमेंट मसाल्याने? AAC गवंडीकामाचे मानक, IS 6041, बहुतेक कामासाठी मसाल्याचे सांधे 10 mm ठेवते. अनेक उत्पादक त्याऐवजी पातळ थराचा चिकटवणारा पदार्थ विकतात, ज्याचे सांधे उत्पादनानुसार सुमारे 1 ते 6 mm असतात. मानकात चिकटवणाऱ्या पदार्थावर कलम नाही, म्हणून तुम्ही घेतलेल्या उत्पादनाची डेटा शीट पाळा आणि पद्धतीला तुमच्या इंजिनिअरची मंजुरी घ्या.
या पानावर (9)
AAC ब्लॉक हलके असतात आणि त्यांना करवतीने हव्या त्या मापात कापता येते. त्यांची बांधणी विटांपेक्षा वेगळ्या पद्धतीने होते. सांधे, पहिला थर आणि ओले करणे, हे सगळे महत्त्वाचे असते. हे मार्गदर्शन सांगते की AAC गवंडीकामासाठीचे भारतीय मानक काय म्हणते, चिकटवणाऱ्या पदार्थाचे उत्पादक काय म्हणतात, आणि दोघांत कुठे फरक आहे. यात कोणत्याही किमती, ब्रँड किंवा डिझाइन आकडे नाहीत. भिंत, तिचे लिंटेल आणि तिचे प्लास्टर तुमच्या इंजिनिअरने डिझाइन करणे आवश्यक आहे.
मानक AAC ब्लॉक बसवण्याबद्दल काय सांगते?
AAC गवंडीकामासाठीची भारतीय संहिता IS 6041:1985 आहे. BIS च्या नोंदीत ती अजूनही चालू आहे. ती मसाल्याच्या सांध्यासह बांधकामाचे वर्णन करते. ती म्हणते की मसाला ब्लॉकच्या मिश्रणापेक्षा कमकुवत असावा. ती मसाल्याची मिश्रणे देते. पहिले मिश्रण, सिमेंट-चुना-वाळू, सामान्य कामासाठी सहसा वापरता येते, पण भाराची तीव्रता जास्त असेल किंवा भिंत तीव्र परिस्थितीच्या संपर्कात असेल तर त्याऐवजी अधिक सिमेंट असलेला मसाला वापरावा लागतो. मानकाचे शब्द: “A 1 : 2 : 9 cement-lime-sand mortar may generally be used for normal work, but where either the intensity of load is high or wall is exposed to severe condition 1 : 1 : 6 mortar shall be used” (कलम 3.9.2). तुमच्या भिंतीसाठी मिश्रण तुमच्या इंजिनिअरसोबत तपासणे आवश्यक आहे.
सांध्यांबाबत मानक म्हणते की बहुतेक कामासाठी आडवे आणि उभे दोन्ही सांधे खालील जाडीचे असणे आवश्यक आहे: “For most of the work the joints, both horizontal and vertical, shall be 10 mm thick” (कलम 7.1). ब्लॉकसाठीचे सहयोगी मानक, IS 2185 (Part 3):1984, स्पष्ट करते की ब्लॉकच्या नाममात्र आकारात मसाल्याचा सांधा धरलेला असतो. प्रत्यक्ष मापे नाममात्र मापांपेक्षा खालीलप्रमाणे कमी असणे आवश्यक आहे, आणि विशेष प्रकरणांत, जिथे बारीक सांधा ठरवलेला असतो तिथे आणखी कमी: “Actual dimensions shall be 10 mm short of the nominal dimensions (or 6 mm short in special cases where finer jointing is specified)” (कलम 3.2).
चिकटवणारा पदार्थ की सिमेंट मसाला?
मानक मसाल्याच्या सांध्यांचे वर्णन करते. त्यात चिकटवणाऱ्या पदार्थावर कोणतेही कलम नाही. अनेक उत्पादक पातळ थराचा चिकटवणारा पदार्थ विकतात, आणि प्रत्येकजण स्वतःची सांध्याची जाडी सांगतो. खालील आकडे उत्पादक छापतात ते आहेत. ते एकच नियम नाहीत, आणि ते प्रत्येक उत्पादनासाठी नाहीत.
| उत्पादक आणि उत्पादन | कुठे विकले जाते | डेटा शीटमध्ये नमूद केलेला सांधा |
|---|---|---|
| JSW Block Grip Adhesive | भारत (ड्राय-मिक्स उत्पादन) | दातेरी पटई वापरून बनवलेले पातळ थर: “thin layers of 1 mm-3 mm by using notch trowel” |
| CMI Blockfix 187 | मलेशिया (2022 शीट) | सारांश तक्त्यात: “Recommended Thickness 2 – 5 mm”; वापराच्या पायऱ्यांत: “between 3 to 6 mm”. दोन आकडे वेगळे आहेत. |
| Sika SikaMur-100 Block Bond | सिंगापूर (मे 2026 शीट) | शिफारस केलेली सांधा जाडी: “Recommended Joint Thickness 2.0 mm to 4.0 mm thick” |
तुम्ही खरेदी करत असलेल्या उत्पादनाची डेटा शीट वापरा. पुरवठादाराकडून चालू शीट लिखित स्वरूपात मागा, आणि भिंत बांधण्यापूर्वी सांधा तुमच्या इंजिनिअरला तपासायला सांगा.
उत्पादक चिकटवणारा पदार्थ कसा हाताळायचा तेही सांगतात. JSW सांगते की 40 kg च्या बॅगमध्ये 10 ते 11 लिटर पाणी मिसळा. CMI म्हणते: “Work in a small area at a time and fix blocks immediately to avoid skin over of adhesive bed.” Sika म्हणते: “This is best achieved by laying the blocks as soon as the mortar is applied.” ह्या उत्पादकांच्या सूचना आहेत. तुमच्याकडे असलेली शीट पाळा.
पहिला थर कसा बसवायचा?
मानक पहिल्या थरावर खूप काळजी घेते. ते म्हणते की पहिला थर जास्त काळजीने बसवणे आवश्यक आहे, आणि तो नीट रेषेत, पातळीत आणि ओळंब्यात आहे याची खात्री करून: “shall be laid with greater care, making sure that it is properly aligned, levelled and plumbed” (कलम 7.2.1). पद्धत अशी आहे: योग्य ठिकाणी असलेल्या कोपऱ्यांमध्ये ताणलेल्या दोरीच्या बाजूने ब्लॉक कोरडे रचा. मग दोन कोपऱ्यांचे ब्लॉक काढा, मसाल्याचा बेड पसरवा, आणि ते परत पूर्णपणे पातळ आणि ओळंब्यात बसवा: “truly level and plumb” (कलम 7.2.1.1).
मानक पाया आणि डँप-प्रूफ कोर्सच्या खाली AAC ब्लॉकला परवानगी देत नाही: “Autoclaved cellular concrete blocks shall not be used in foundations and for masonry below damp-proof course” (कलम 4.1.1). तुमचा पहिला थर तुमच्या प्लिंथवर किंवा बीमवर कुठे बसतो, हे तुमच्या इंजिनिअरला विचारा.
पहिल्या थराबाबत उत्पादक वेगवेगळे आहेत. एका उत्पादकाच्या ब्रोशरमध्ये म्हटले आहे की पहिला थर सिमेंट आणि वाळूच्या मसाल्याच्या बेडवर बसवावा. चिकटवणाऱ्या पदार्थांच्या शीट त्यांचा स्वतःचा बेड वर्णन करतात. पुरवठादाराला विचारा की त्याच्या शीटमध्ये कोणती पद्धत वर्णन केली आहे, आणि ती पाळा.
बसवण्यापूर्वी ब्लॉक ओले करावेत का?
मानक म्हणते की बसवण्यापूर्वी किंवा बसवताना ब्लॉक ओले करण्याची गरज नसते. ते म्हणते की हवामानाची परिस्थिती तसे आवश्यक करत असेल तरच, मसाल्यातून पाणी शोषले जाऊ नये म्हणून, ब्लॉकची वरची आणि बाजूची बाजू थोडी ओलसर करता येईल: “These blocks need not be wetted before or during the laying in the walls; in case the climatic condition so required, the top and the sides of the blocks may be slightly moistened so as to prevent absorption of water from the mortar” (कलम 6.1).
या मुद्द्यावर उत्पादक एकमेकांशी असहमत आहेत. Sika च्या शीटमध्ये सांध्याच्या पृष्ठभागांना आधी ओले करणे आवश्यक नाही असे म्हटले आहे: “No pre-wetting of joint surfaces required”. JSW च्या शीटमध्ये म्हटले आहे की चिकटवणारा पदार्थ लावण्यापूर्वी विटकाम कोरडे आणि स्वच्छ असणे आवश्यक आहे, पण त्यात असेही म्हटले आहे की सच्छिद्र आणि शोषक पृष्ठभाग saturated surface-dry (SSD) स्थितीत असणे आवश्यक आहे. एका Ambuja ब्रोशरमध्ये “Dip the block in water and lift immediately / use wet cloth or sponge” यासाठी खूण (tick) आणि ब्लॉक दीर्घ वेळ भिजवण्यासाठी क्रॉस आहे. शीट वेगळ्या आहेत, म्हणून हा निर्णय केवळ स्वतः घेऊ नका. तुमच्या उत्पादनाची शीट पाळा आणि तुमच्या इंजिनिअरला विचारा.
कापणे, बॉण्डिंग आणि लिंटेल
मानक कापण्यावर मर्यादा घालते. साइटवर ब्लॉक कापणे किमान पातळीवर मर्यादित ठेवणे आवश्यक आहे: “The cutting of units at the site shall be restricted to the minimum” (कलम 4.5). शक्य तिथे पूर्ण आणि अर्धे ब्लॉक वापरण्याचे नियोजन करा. एका उत्पादकाच्या ब्रोशरमध्ये हाताच्या करवतीने, हॅकसॉने किंवा रोटरी कटरने कापा असे म्हटले आहे, आणि हातोडा आणि छिन्नीने कापणे चूक आहे असेही म्हटले आहे. करवतीने कापा.
सांधे एकाआड एक ठेवा. एका उत्पादकाच्या ब्रोशरमध्ये म्हटले आहे की सांधे एकाआड एक असावेत आणि उभे सांधे शक्य तितके कमी एका रेषेत यावेत. हे उत्पादकाकडून आले आहे, मानकाकडून नाही.
दरवाजे, खिडक्या आणि इतर उघड्या जागांवरील लिंटेल RCC जागेवर ओतलेले किंवा प्रीकास्ट युनिट्सचे असणे आवश्यक आहे, किंवा त्यात दिलेल्या IS मानकाचे पालन करणारे असणे आवश्यक आहे, असे मानक म्हणते: “shall be made of either RCC cast in situ or precast units or shall conform to IS : 9893 - 1981” (कलम 8.2). येथे त्यासाठी आकार किंवा स्पॅन दिलेला नाही. ते तुमचा इंजिनिअर डिझाइन करतो.
कोणत्या चुका टाळाव्यात?
हा विभाग व्यवहारातील मुद्दे आहेत, जिथे स्रोताचे नाव दिले आहे तिथे वगळून.
- उत्पादन परवानगी देते त्यापेक्षा जाड सांधा करणे. Ambuja ब्रोशर उत्पादनासाठी 10 mm पेक्षा जास्त सांधा चूक असल्याचे सांगते. मानकातील 10 mm मसाल्याच्या सांध्यांना लागू होते.
- ब्लॉक भिजवणे, जेव्हा मानक किंवा शीट सांगते की त्यांची गरज नसते. ओले करण्याचा विभाग पाहा.
- खालच्या थराची पूर्ण लांबीत पातळी तपासण्यापूर्वी वरचा थर बसवणे.
- हातोडा आणि छिन्नीने कापणे, ज्यामुळे ब्लॉक फुटतात.
- पाया किंवा डँप-प्रूफ कोर्सच्या खाली AAC वापरणे, जे मानक परवानगी देत नाही (कलम 4.1.1).
- ओल्या भागात प्लास्टरशिवाय भिंत पाणी न गळणारी असेल असे समजणे. BMTPC आणि CBRI च्या संग्रहात म्हटले आहे की चांगल्या प्लास्टरशिवाय ओल्या प्रदेशात AAC ची शिफारस केलेली नाही, कारण तो त्याच्या सच्छिद्र पृष्ठभागातून पाणी शोषतो (PDF पान 68). प्लास्टर तुमच्या इंजिनिअरसोबत तपासा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
तुम्ही चिकटवणाऱ्या पदार्थाऐवजी सिमेंट मसाला वापरू शकता का?
मानक बहुतेक कामासाठी 10 mm मसाल्याचे सांधे देते. चिकटवणारा पदार्थ हा उत्पादकांनी वर्णन केलेला मार्ग आहे; मानक त्याचा समावेश करत नाही. तुमच्या उत्पादनाची शीट आणि तुमचा इंजिनिअर मंजूर करतील ती पद्धत वापरा.
AAC ब्लॉक बसवण्यापूर्वी भिजवण्याची गरज असते का?
मानक म्हणते की गरज नाही. हवामानाला गरज असेल तेव्हाच फक्त थोडे ओलसर करण्याची परवानगी देते (कलम 6.1). उत्पादक असहमत आहेत, म्हणून तुमच्या उत्पादनाची शीट पाळा.
AAC पायासाठी वापरता येईल का?
नाही. मानकानुसार AAC ब्लॉक पायात आणि डँप-प्रूफ कोर्सच्या खाली गवंडीकामात वापरण्यास मनाई आहे: “Autoclaved cellular concrete blocks shall not be used in foundations and for masonry below damp-proof course” (कलम 4.1.1).
संबंधित मार्गदर्शन
- लाल वीट विरुद्ध फ्लाय ॲश वीट विरुद्ध AAC ब्लॉक: भिंतींसाठी कोणता निवडावा
- कोणत्या भिंती 4.5 inch असू शकतात? लोड-बेअरिंग आणि पार्टिशन भिंती
- एक्सपान्शन जॉइंट: भिंती आणि स्लॅबला कुठे अंतर हवे?
- AAC ब्लॉकच्या भिंतींना भेगा का पडतात आणि त्या कशा टाळाव्यात
हे मार्गदर्शन सामान्य माहितीसाठी आहे. डिस्क्लेमर (इंग्रजी) वाचा. भिंतीचे डिझाइन, लिंटेल आणि तुमच्या घरासाठीचे मिश्रण तुमचा इंजिनिअर ठरवतो.
स्रोत
- IS 6041:1985, Code of practice for construction of autoclaved cellular concrete block masonry (First Revision). Clauses 3.9.2, 4.1.1, 4.5, 6.1, 7.1, 7.2.1, 7.2.1.1 and 8.2 read from a scanned text copy. Current per the BIS record (valid to 2030-08-01).
- IS 2185 (Part 3):1984, Concrete masonry units: autoclaved cellular aerated concrete blocks (First Revision). Clause 3.2 read from a scanned text copy. Current per the BIS record (valid to 2030-08-01).
- JSW Block Grip Adhesive, technical data sheet (manufacturer, India). Instructions quoted as the maker's instructions, not as a standard.
- CMI Blockfix 187, technical data sheet (Nippon Paint group, Malaysia, 2022). Instructions quoted as the maker's instructions. The sheet gives two joint figures; both are reported.
- Sika SikaMur-100 Block Bond, product data sheet (Sika Singapore, May 2026, version 01.03). Singapore product; quoted as the maker's instructions.
- Ambuja Cool Walls brochure (2019), dos and don'ts section for Ambuja Blockol. Manufacturer's brochure, not a standard.
- BMTPC and CBRI, Compendium of Building Technologies (2021), AAC blocks entry, PDF page 68. Government compendium; no laying procedure in it.
ही फक्त सर्वसाधारण माहिती आहे. हे स्ट्रक्चरल डिझाइन किंवा व्यावसायिक सल्ला नाही. तुमचे नकाशे आणि साइट परवानाधारक स्ट्रक्चरल इंजिनिअर किंवा आर्किटेक्टकडून तपासून घ्या.