बाहेरील भिंतीवर बुरशी आणि शैवाल: कारण व स्वच्छता

या पानावर (8)

1. ही वाढ का होते?
2. ती काढण्याबद्दल मानक काय सांगते?
3. तुम्ही भिंत कशी स्वच्छ कराल?
4. तुम्ही कोणती सुरक्षितता बाळगावी?
5. तुम्ही कोणत्या चुका टाळाव्यात?
6. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
7. संबंधित मार्गदर्शक
8. स्रोत

पावसाळ्यानंतर अनेक बाहेरील भिंतींवर गडद रेषा किंवा हिरवे ठिपके दिसतात. लोक त्याला काळा फंगस (black fungus), बुरशी किंवा शैवाल म्हणतात. या खुणा म्हणजे भिंत बराच काळ ओली राहिल्याचे लक्षण आहे. हे आरोग्याबद्दलचे विधान नाही, आणि घाबरण्याचे कारणही नाही. त्या ओलाव्याचा स्रोत रंग देण्यापूर्वी शोधण्याचे एक कारण आहेत. हे मार्गदर्शन सांगते की वाढ कशामुळे होते, भारतीय रंगकाम मानक ती काढण्याबद्दल काय म्हणते, आणि भिंत कशी स्वच्छ करायची व तपासायची. यात कोणत्याही उत्पादनांची नावे दिलेली नाहीत आणि रसायनांची तीव्रताही दिलेली नाही.

ही वाढ का होते?

रंगकाम मानक वाढीला ओलाव्याशी जोडते. त्याचा अर्थ असा: बुरशीची वाढ साधारणपणे, रंग दिलेल्या पदार्थात किंवा आजूबाजूच्या वातावरणात सतत ओलावा राहण्याशी संबंधित असते. मानकातील मूळ वाक्य: “The growth of mould is generally associated with continued dampness, either of the material painted or of the surrounding atmosphere” (IS 2395 (Part 1):1994, clause 5.6.1). काही वाढ खालच्या प्लास्टर किंवा विटकामात शिरू शकते आणि ती काढणे कठीण होऊ शकते: “penetrate the underlying plaster or brickwork and become difficult to eradicate” (clause 5.6.1).

सरकारी ओलाव्यावरील मार्गदर्शन पावसाला एक स्रोत म्हणून नाव देते. त्याचा अर्थ: घराच्या उघड्या पृष्ठभागांवर पडणारे पावसाचे पाणी भिंती आणि सांध्यांमधून आत शिरून ओलावा येऊ शकतो. मूळ वाक्य: “Dampness can occur on account of rain which strikes on the exposed surfaces of the house and finds its way within, through the walls and joints etc.” (BMTPC, House Building Digest 12, page 3). त्याच डायजेस्टनुसार ओलावा खराब डिझाइन, खराब साहित्य आणि खराब कारागिरीमुळेही येऊ शकतो.

म्हणून वाढ सहसा खालीलपैकी एका स्रोताकडे निर्देश करते:

• भिंतीवर ओसंडणारे किंवा गळणारे गटर किंवा डाउनपाइप;
• भिंतीच्या पायथ्याशी साचलेले पाणी, किंवा भिंतीला लागून रचलेली माती;
• पावसानंतर हळू सुकणारी सावलीतील बाजू;
• भेग किंवा तडा गेलेला सांधा, ज्यातून पाणी आत जाते;
• भिंतीच्या आत असलेला गळणारा पाइप किंवा टाकी.

स्वच्छ करण्यापूर्वी या तपासा. ओलाव्याचे प्रकार कसे ओळखायचे यासाठी ओलसर भिंती: वरच्या दिशेने येणारा ओलावा (rising damp), झिरपणे किंवा संक्षेपण हे पान पाहा.

ती काढण्याबद्दल मानक काय सांगते?

IS 2395 (Part 1) हा काँक्रीट, चिनाई (masonry) आणि प्लास्टरच्या पृष्ठभागांना रंग देण्याबाबतचा भारतीय कार्यपद्धती मानक आहे. वीट, दगड आणि सिमेंट प्लास्टर यांसारख्या बाहेरील सच्छिद्र पृष्ठभागांसाठी, रंग देण्यापूर्वी वाढ काढलीच पाहिजे, असे मानक म्हणते: “shall be removed” (clause 5.6.2). त्याच वाक्यात सांगितले आहे की उपचार केलेला पृष्ठभाग रंग देण्यापूर्वी पूर्णपणे सुकू दिला गेला पाहिजे: “allowed to dry thoroughly before painting.”

वाढ परत येऊ नये म्हणून मानक चार पायऱ्या मागते (clause 5.6.3):

• ओलाव्याचा स्रोत काढून टाका आणि भिंती कोरड्या करा;
• गरज असल्यास वायुविजन सुधारा;
• कोणताही बाधित रंग किंवा कागद काढून टाका;
• अँटिसेप्टिक वॉशने पृष्ठभाग निर्जंतुक करा (sterilise) आणि तो सुकू द्या.

मानकानुसार या कामासाठी अँटिसेप्टिक वॉश वापरणे बंधनकारक आहे. हे मार्गदर्शन त्याचे नाव देत नाही. योग्य वॉश, त्याची तीव्रता आणि तो भिंतीवर किती वेळ राहावा, हे उत्पादन आणि भिंतीवर अवलंबून असते. रंगकाम करणाऱ्याकडून वॉश मागा, त्यावरील लेबल पाळा, आणि आधी एका छोट्या भागावर चाचणी करून घ्या.

तुम्ही भिंत कशी स्वच्छ कराल?

हा भाग व्यवहारातील मुद्दे आहे, मानकातील नियम नाही.

1. आधी स्रोत दुरुस्त करा. गटर, डाउनपाइप, भेग किंवा गळती दुरुस्त करा, आणि पायथ्याचा ड्रेन मोकळा करा.
2. सैल वाढ कोरड्या ब्रशने काढा. कडक ब्रशने सहज निघणारी वाढ काढा. मऊ प्लास्टरवर खरखरीत ब्रश टाळा.
3. स्वच्छ पाण्याने धुवा. आधी एका छोट्या भागावर चाचणी करून घ्या. उच्च-दाबाच्या पाण्याचा फवारा जुन्या प्लास्टरला नुकसान करू शकतो आणि मसाला सैल करू शकतो, म्हणून जुन्या वीट किंवा प्लास्टरवर तो टाळा.
4. तुमचा पेंटर ठरवेल तो अँटिसेप्टिक किंवा बुरशीनाशक वॉश लावा, मानकानुसार बंधनकारक आहे त्याप्रमाणे, आणि त्यावरील लेबल पाळा. आधी छोट्या भागावर चाचणी करून घ्या. वेगवेगळे क्लीनर एकत्र मिसळू नका.
5. धुवून काढा (rinse) आणि भिंत पूर्ण सुकू द्या. प्रायमर किंवा रंग देण्यापूर्वी भिंत हाताला कोरडी लागेपर्यंत थांबा. ओलसर भिंतीवर रंग दिला तर ओलावा आत अडकतो.

कोरड्या हवामानात काम करा, आणि दुपारच्या कडक उन्हात नको, म्हणजे क्लीनर भिंतीवर खूप लवकर सुकणार नाही.

तुम्ही कोणती सुरक्षितता बाळगावी?

हा भाग व्यवहारातील मुद्दे आहे. कोणताही क्लीनर वापरताना हातमोजे आणि डोळ्यांचे संरक्षण घाला. भिंत क्लीनरने ओली असताना मुले व पाळीव प्राणी त्या भागापासून दूर ठेवा. एक क्लीनर दुसऱ्यामध्ये मिसळू नका.

तुम्ही कोणत्या चुका टाळाव्यात?

हा भाग व्यवहारातील मुद्दे आहे.

• वाढीवर रंग देणे. रंग चिकटणार नाही, आणि वाढ रंगातून वर येईल.
• स्रोत दुरुस्त न करता स्वच्छ करणे. पुढच्या पावसानंतर वाढ परत येईल.
• चाचणीचा छोटा भाग न घेता तीव्र क्लीनर वापरणे, ज्यामुळे रंग किंवा प्लास्टरचे नुकसान होऊ शकते.
• भिंत अजून ओली असताना धुणे किंवा रंग देणे.
• जुन्या वीट किंवा प्लास्टरवर उच्च-दाबाचा वॉशर वापरणे.
• प्रत्येक गडद डाग एकसारखा मानणे. पद्धत निवडण्यापूर्वी भिंतीवर काय आहे ते रंगकाम करणाऱ्याला विचारा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

ही वाढ हानिकारक आहे का?

हे मार्गदर्शन आरोग्याबाबत कोणताही दावा करत नाही. रंगकाम मानक वाढीचे वर्णन सतत ओलाव्याचे लक्षण म्हणून करते. घरातील कोणाला श्वासाचा त्रास किंवा अॅलर्जी असेल तर डॉक्टरांना विचारा.

तुम्ही घरगुती तीव्र क्लीनर वापरू शकता का?

रंगकाम करणाऱ्याला विचारा. तीव्र क्लीनरमुळे रंग आणि प्लास्टरचे नुकसान होऊ शकते. क्लीनर वापरला तर त्यावरील लेबल पाळा आणि आधी छोट्या भागावर चाचणी करून घ्या.

ती परत येईल का?

ओलाव्याचा स्रोत दुरुस्त केला नाही तर ती परत येऊ शकते. प्रत्येक पावसाळ्यानंतर गटर, डाउनपाइप, भिंतीचा पायथा आणि कोणत्याही भेगा तपासा. आमच्या पावसाळ्यापूर्वीची चेकलिस्ट मध्ये या तपासण्या दिल्या आहेत.

संबंधित मार्गदर्शक

• बाहेरील भिंतींना रंग देणे: तयारी, प्रायमर आणि थर
• ओलसर भिंती: वरच्या दिशेने येणारा ओलावा (rising damp), झिरपणे किंवा संक्षेपण, आणि उपाय
• तुमचे घर आणि बांधकाम साइट यासाठी पावसाळ्यापूर्वीची चेकलिस्ट

हे मार्गदर्शन सर्वसाधारण माहिती आहे. अस्वीकरण (इंग्रजी) वाचा. तुमच्या भिंतीची पद्धत तुमचा रंगकाम करणारा आणि इंजिनिअर ठरवतात.

स्रोत

• IS 2395 (Part 1):1994, Painting of concrete, masonry and plaster surfaces: Part 1 Operations and workmanship (first revision). Clauses 5.6.1, 5.6.2 and 5.6.3 read from the page images. Current per the BIS record (valid to 2029-09-30). Chemical washes named in the standard are not used here.
• BMTPC, House Building Digest 12, Prevention of Dampness (Aam Aadmi series), page 3. Read from the scanned page image.

संबंधित मार्गदर्शक

• बाथरूम वॉटरप्रूफिंग: भिंतीची उंची आणि पॉन्डिंग टेस्ट
• भिंतीला ओलावा: कारणे आणि काय करावे
• घरासाठी इपॉक्सी फ्लोअरिंग विरुद्ध टाइल: कुठे काय चालते

ही फक्त सर्वसाधारण माहिती आहे. हे स्ट्रक्चरल डिझाइन किंवा व्यावसायिक सल्ला नाही. तुमचे नकाशे आणि साइट परवानाधारक स्ट्रक्चरल इंजिनिअर किंवा आर्किटेक्टकडून तपासून घ्या.