थोडक्यात उत्तर
छज्जा म्हणजे काय, आणि तो लिंटेल किंवा बाल्कनीपेक्षा कसा वेगळा आहे? छज्जा हा बाहेरील भिंतीवरील उघड्या जागेवर, हवामानापासून संरक्षणासाठी दिलेला उतार असलेला किंवा आडवा पुढे आलेला भाग (overhang) असतो. मॉडेल बायलॉज अशी व्याख्या करतात. लिंटेल ही उघड्या जागेवरील बीम असते, जी वरची भिंत पेलते. बाल्कनी ही रेलिंग असलेली, माणसांनी वापरायची बाहेर आलेली जागा असते. तिची मापे आणि आधार तुमच्या इंजिनिअरच्या ड्रॉइंगवरून ठरतो.
या पानावर (9)
घर आखताना, आराखडे तुलना करताना, किंवा गवंडी “छज्जा” म्हणाला आणि त्याला काय म्हणायचे आहे हे नीट कळले नाही, तेव्हा लोक विचारतात की छज्जा (chajja) म्हणजे काय. याच चर्चेत सनशेड, लिंटेल (lintel) आणि बाल्कनी (balcony) हे शब्दही येतात. हे मार्गदर्शक सांगते की मॉडेल बायलॉजच्या भाषेत छज्जा म्हणजे काय, तो इतर तिघांपेक्षा कसा वेगळा आहे, आणि तुम्ही इंजिनिअरला काय विचारावे. यात बाहेर येण्याची लांबी, जाडी किंवा खर्च दिलेला नाही. ते डिझाइन आणि तुमच्या शहराच्या नियमांवर अवलंबून असतात.
मॉडेल संहिता छज्जा म्हणजे काय सांगते?
केंद्र सरकारने राज्ये आणि स्थानिक संस्थांसाठी जारी केलेले मार्गदर्शक, Model Building Bye-Laws 2016, कलम 1.1 मध्ये छज्जाची व्याख्या अशी करते: छज्जा म्हणजे हवामानापासून संरक्षणासाठी बाहेरील भिंतीवरील उघड्या जागांवर दिलेला उतार असलेला किंवा आडवा संरचनात्मक पुढे आलेला भाग (overhang). मूळ शब्द: “A sloping or horizontal structural overhang provided over openings on external walls for protection from the weather.” या व्याख्येत तीन भाग आहेत: तो पुढे आलेला भाग (overhang) आहे, तो बाहेरील भिंतीवरील उघड्या जागेवर असतो, आणि त्याचा उद्देश हवामानापासून संरक्षण आहे.
त्याच संहितेत कॉर्निस (cornice) ची व्याख्या जवळपास त्याच शब्दांत केली आहे: “a sloping or horizontal structural overhang usually provided over openings or external walls to provide protection from sun and rain” (कलम 1.1). हा व्यवहारातील मुद्दा आहे, संहितेचा नियम नाही: बांधकाम करणारे दोन्ही शब्द एकमेकांत मिसळणाऱ्या गोष्टींसाठी वापरतात. संहिता छज्जाला स्वतःची व्याख्या देते.
छज्जा लिंटेलपेक्षा कसा वेगळा आहे?
लिंटेल ही दरवाजा, खिडकी किंवा इतर उघड्या जागेवरील बीम असते. ती उघड्या जागेच्या वरची भिंत पेलते. मॉडेल बायलॉज “लिंटेल” ही संज्ञा म्हणून व्याख्या करत नाहीत. हा शब्द फक्त एकदाच येतो, कॅनोपी (canopy) च्या व्याख्येत, जी “at the lintel or slab level” (कलम 1.1) ठेवली जाते. म्हणून फरक संहितेच्या व्याख्येचा नसून कार्याचा आहे. बायलॉजमध्ये छज्जा हे उघड्या जागेवरचे हवामान-संरक्षण आहे. हा व्यवहारातील मुद्दा आहे: लिंटेल हा तो संरचनात्मक घटक आहे जो भार पेलतो.
हा व्यवहारातील मुद्दा आहे, संहितेचा नाही: बांधकाम करणारे अनेकदा छज्जा लिंटेलसोबत एकत्र ओततात, त्यामुळे दोन्ही एकाच तुकड्यासारखे दिसतात. त्यामुळे छज्जा भिंतीचा भार वाहणारा भाग ठरत नाही. छज्जाला लिंटेल मानू नका. उघड्या जागेसाठी बीमची गरज असल्यास तो इंजिनिअर डिझाइन करतो, आणि छज्जा हवामान व भिंत यांना योग्य असा वेगळा डिझाइन केला जातो.
छज्जा सनशेडपेक्षा कसा वेगळा आहे?
मॉडेल बायलॉज कलम 1.1 मध्ये “sunshade” ची व्याख्या करत नाहीत, पण प्रक्षेपणांच्या नियमांमध्ये हा शब्द वापरतात. कलम 2.12.1(f) सनशेडला स्वतःच्या जमिनीत, रुंदीच्या मर्यादेत आणि सार्वजनिक रस्त्यावर पुढे न येता परवानगी देते. संहितेबाहेरचा वापर बांधकाम करणारा आणि प्रदेशानुसार वेगळा असतो. हा व्यवहारातील मुद्दा आहे: छज्जा सहसा उघड्या जागेवरील स्थिर, पुढे आलेला भाग (overhang) असतो, तर सनशेड खिडकीवरील रुंद सावली असू शकते, किंवा लूव्हर (louvre) किंवा फिन (fin) असू शकते.
मॉडेल बायलॉज “cornice, chajja or weather shade” यांना मोकळ्या जागेवर बाहेर येऊ देतात. या कलमात रुंदीची मर्यादा आणि मजल्याच्या वरचा किमान क्लिअरन्स ठरवलेला आहे, आणि प्रक्षेपणामुळे जागेची रुंदी आवश्यक किमान रुंदीपेक्षा कमी करू देत नाही (कलम 4.29.1(a)). हे मार्गदर्शक ते आकडे पुन्हा देत नाही; ते तुमच्या शहराने स्वीकारलेल्या संहितेत तपासा. म्हणून संहिता हवामान सावलीला छज्जापेक्षा वेगळी बाब मानते, पण दोन्ही एकाच प्रकारचे संरक्षण आहेत. तुमच्या प्लॉटसाठीचा नेमका नियम स्थानिक प्राधिकरणाकडून तपासा.
छज्जा बाल्कनीपेक्षा कसा वेगळा आहे?
मॉडेल बायलॉज बाल्कनीची व्याख्या अशी करतात: “A horizontal projection, cantilevered or otherwise including a parapet, handrail, balustrade, to serve as a passage or sit out place” (कलम 1.1). बाल्कनी म्हणजे वापरता येणारा, रेलिंग, बॅलस्ट्रेड (balustrade) किंवा पॅरापेट असलेली बाहेर आलेली जागा (projection), जिथून माणसांना जाता येते किंवा जिथे बसता येते.
छज्जा हा हवामानापासून संरक्षणासाठीचा पुढे आलेला भाग (overhang) आहे. त्याला रेलिंग नसते आणि तो त्यावरून चालण्यासाठी बनवलेला नसतो. मॉडेल संहिता झाम्प (jhamp) ची व्याख्याही करते: “A downward, vertical or sloping projection hanging below any horizontal projection like balcony, canopy, verandah, passage etc, to provide protection from direct sun and rain” (कलम 1.1). म्हणून बाल्कनी किंवा कॅनोपीला खालची कड असू शकते, पण ती कड वेगळी बाब आहे.
तुम्ही इंजिनिअरला काय विचारावे?
हा भाग व्यवहारातील मुद्दे आहे. इंजिनिअर किंवा आर्किटेक्टला ड्रॉइंगवर दाखवायला सांगा:
- प्रत्येक छज्जा किंवा प्रक्षेपण कुठे आहे, कोणत्या उघड्या जागेवर आहे, आणि ते किती बाहेर येते;
- छज्जा कसा आधारलेला आहे, आणि तो भिंतीला व लिंटेलला कसा जोडला आहे;
- छज्जाची फिनिशिंग कशी केली आहे, जेणेकरून पाऊस त्यावरून वाहून जाईल आणि भिंतीत परत येणार नाही;
- छज्जा आणि भिंत यांच्यातील जॉइंट, आणि त्याला हालचालीसाठी गॅपची गरज असते का.
छज्जाची मापे, त्यातील रीइन्फोर्समेंट आणि आधार हे डिझाइनचे विषय आहेत. ते इंजिनिअरच्या ड्रॉइंगवरून आणि तुमच्या शहराच्या नियमांवरून येतात. या मार्गदर्शकात त्यासाठी कोणतेही आकडे दिलेले नाहीत.
तुम्ही कोणत्या चुका टाळाव्यात?
हा भाग व्यवहारातील मुद्दे आहे.
- दरवाजा किंवा खिडकीवरच्या लिंटेलचा पर्याय म्हणून छज्जा वापरणे.
- लांबी अंदाजाने निवडणे. लांबी, खोली आणि आधार ड्रॉइंगवरून येतात.
- छज्जा आणि भिंतीमधील जॉइंट प्लास्टर करणे किंवा भरणे, तो हलण्यासाठी बनवलेला आहे का हे न विचारता.
- वरचा पृष्ठभाग आणि कड अपूर्ण सोडणे, ज्यामुळे पाणी भिंतीकडे परत वाहते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
छज्जा म्हणजे सनशेड सारखे आहे का?
मॉडेल बायलॉज कलम 1.1 मध्ये “sunshade” हा शब्द व्याख्या करत नाहीत, जरी प्रक्षेपणांच्या नियमांत ते वापरतात. हा व्यवहारातील मुद्दा आहे: रोजच्या वापरात दोन शब्द एकमेकांत मिसळतात. ड्रॉइंगवर यांपैकी कोणता आहे ते डिझाइनरला विचारा.
छज्जा त्यावरची भिंत पेलू शकतो का?
नाही. छज्जा हे हवामानापासूनचे संरक्षण आहे. उघड्या जागेवरील बीम म्हणजे लिंटेल, आणि ते तुमचा इंजिनिअर डिझाइन करतो.
बाल्कनी म्हणजे छज्जा सारखी आहे का?
नाही. बाल्कनी ही लोकांनी वापरण्यासाठी रेलिंग असलेली बाहेर आलेली जागा आहे. छज्जा हा हवामानापासून संरक्षणासाठीचा पुढे आलेला भाग (overhang) आहे.
संबंधित मार्गदर्शक
- कोणत्या भिंती 4.5 inch असू शकतात? भार वाहणाऱ्या आणि विभाजन भिंती
- घरातील एक्सपान्शन जॉइंट: भिंती आणि स्लॅबना गॅप कुठे लागतो
- प्लास्टरमधील केसासारख्या बारीक भेगा: कारणे आणि काय करावे
हे मार्गदर्शन सर्वसाधारण माहितीसाठी आहे. अस्वीकरण (इंग्रजी) वाचा. तुमच्या घरातील प्रक्षेपणे तुमचे इंजिनिअर आणि आर्किटेक्ट ठरवतात.
स्रोत
ही फक्त सर्वसाधारण माहिती आहे. हे स्ट्रक्चरल डिझाइन किंवा व्यावसायिक सल्ला नाही. तुमचे नकाशे आणि साइट परवानाधारक स्ट्रक्चरल इंजिनिअर किंवा आर्किटेक्टकडून तपासून घ्या.