थोडक्यात उत्तर
घर बांधताना अँटी-टर्माइट ट्रीटमेंट कधी केली जाते? घर बांधण्यापूर्वी अँटी-टर्माइट ट्रीटमेंट टप्प्याटप्प्याने केली जाते. चर, भिंती, प्लिंथ आणि फरशी बांधली जात असताना पाया आणि त्याभोवतीची माती ट्रीट केली जाते. भारतीय मानक IS 6313 (Part 2):2001 सांगते की मास काँक्रीट टाकण्यासाठी चर तयार झाल्यावर ट्रीटमेंट सुरू होते आणि ती पावसात किंवा ओल्या मातीत केली जात नाही. एकदा तयार झालेल्या बॅरियरला विस्कळीत करू नये, आणि कोणताही विस्कळीतपणा लगेच दुरुस्त करणे आवश्यक आहे. प्रत्येक टप्प्याची लेखी नोंद बिल्डरकडून मागा.
या पानावर (13)
- घरासाठी टर्माइट का महत्त्वाचे आहेत?
- बॅरियर म्हणजे काय?
- टप्पे कोणते आहेत?
- ट्रीटमेंटपूर्वी काय तयार असायला हवे?
- ट्रीटमेंट कधी करू नये?
- बॅरियर विस्कळीत झाला तर काय होते?
- ट्रीटमेंट कोणी करावी?
- मानक कोणते सुरक्षिततेचे मुद्दे देते?
- तुम्ही कोणत्या चुका टाळाव्यात?
- तुम्ही काय मागावे?
- वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
- संबंधित मार्गदर्शन
- स्रोत
टर्माइट (termite) हा नवीन घरासाठीच्या सर्वात मोठ्या धोक्यांपैकी एक आहे. ते जमिनीतून वर येतात, इमारतीतील लाकूड आणि सेल्युलोज असलेल्या भागांतून आत शिरतात, आणि अनेकदा त्यांचे नुकसान नजरेआड होते. त्यांच्यापासून बचावासाठीचा एक सामान्य उपाय म्हणजे घर बांधण्यापूर्वी मातीत केलेला रसायनाचा बॅरियर. हे पान त्या बॅरियरसाठी भारतीय मानक वर्णन करत असलेले टप्पे, हवामान आणि धक्का यांबाबतचे नियम, आणि मालकाने काय मागावे, हे सांगते. या पानात कोणत्याही रसायनाचे नाव नाही, रसायनाचे प्रमाण किंवा खोली दिलेली नाही, आणि कोणत्याही कंपनीचे नाव दिलेले नाही. हे तपशील मानक, उत्पादनावरील लेबल आणि ट्रीटमेंट करणारी व्यक्ती यांच्याकडून मिळतात.
हे पान IS 6313 Part 2 च्या 2001 मधील दुसऱ्या सुधारणेतील मजकुरावर आधारित आहे. BIS च्या यादीत 2022 ची चौथी सुधारणा लागू असल्याचे दिसते, ती इथे तपासलेली नाही. कोणत्याही कलमावर अवलंबून राहण्यापूर्वी ती तपासा.
घरासाठी टर्माइट का महत्त्वाचे आहेत?
IS 6313 (Part 2) सांगते की इमारतींमधील टर्माइट नियंत्रण खूप महत्त्वाचे आहे, कारण टर्माइटमुळे होण्याची शक्यता असलेले नुकसान प्रचंड असते. मूळ वाक्य: “is very important as the damage likely to be caused by the termites is huge.”
परिशिष्ट A मधील कलम A-1.3 सांगते की नुकसान अनेकदा लपलेले असते. मूळ वाक्य: “So little is seen of these termite operations that sometimes the structural member attacked is found to be merely a shell with the inside completely riddled and eaten away.”
भूमिगत टर्माइट पायाखालील जमिनीतून येतात आणि इमारतीत वर चढून आत शिरतात. म्हणूनच बॅरियर पायाभोवती, मातीत टाकला जातो.
बॅरियर म्हणजे काय?
मानक असा बॅरियर मागते जो “complete and continuous under the whole of the structure to be protected.” असायला हवा. सर्व पाये “fully surrounded by and in close contact with the barrier or treated soil.” असणे अनिवार्य आहे. म्हणजे बॅरियर एकच ठिगळ नाही: तो संपूर्ण इमारतीभोवती, फरशीखाली आणि प्रत्येक चराच्या बाजूने जातो.
टप्पे कोणते आहेत?
मानक प्रत्येक भागाला बांधकामातील एका घटनेशी जोडते, एका ठराविक क्रमाशी नाही. खालील यादी कलमांच्या क्रमाने आहे:
- चराचा तळ आणि बाजू. चिनाईच्या पायांसाठी, पायाच्या चरांचा तळ आणि बाजू. चर मास काँक्रीट घेण्यासाठी तयार असतील तेव्हा ट्रीटमेंट सुरू होते (वेळ कलम 6.2 मध्ये; भाग कलम 7.2.1 मध्ये).
- भिंतींलगतची भराई (backfill). चिनाईच्या पायांसाठी, भिंती वर गेल्यावर त्यांच्या बाजूने परत भरलेली माती. माती ठोकून घट्ट करताना थरांमध्ये ट्रीट केली जाते (कलम 7.2.2).
- भिंत आणि फरशीचा जोड. सब-ग्रेड टाकण्यापूर्वी, भिंत आणि फरशी यांच्या जोडावरील माती (कलम 7.5).
- प्लिंथ भरावाचा वरचा भाग. वाळूचा बेड किंवा सब-ग्रेड टाकण्यापूर्वी (कलम 7.4).
- ॲप्रन. इमारतीच्या बाहेरील बाजूने असलेल्या ॲप्रनखालील माती, ॲप्रन टाकण्यापूर्वी (कलम 7.7).
- पाईप आणि कंड्युट. पायाच्या क्षेत्रात शिरणाऱ्या प्रत्येक पाईपभोवती, वेस्ट पाईपभोवती किंवा कंड्युटभोवतीची माती. मुख्य ट्रीटमेंट सुरू होण्यापूर्वी ती ट्रीट केली जाते (कलम 7.9).
- एक्सपान्शन जॉइंट. तळमजल्याच्या पातळीवर. सब-ग्रेड टाकल्यानंतर जॉइंटमधून ट्रीटमेंट करून पूरक उपाय केला जातो (कलम 7.10).
- इमारतीची बाहेरील कड. बांधकाम पूर्ण झाल्यानंतर, कडेने बाहेरील माती. जिथे भराई कलम 7.6.1 मधील मर्यादेच्या (threshold) वर असेल, तिथे ट्रीटमेंट भरावाच्या संपूर्ण खोलीपर्यंत, जमिनीच्या पातळीपर्यंत वाढवणे अनिवार्य आहे (कलम 7.6 आणि 7.6.1).
प्रबलित काँक्रीट (reinforced concrete) पायांसाठी, मानक म्हणते की दाट काँक्रीटमधून टर्माइटला आत शिरणे कठीण असते. त्यामुळे ट्रीटमेंट खोदकामाच्या तळापासून सुरू होत नाही. त्याऐवजी ती जमिनीच्या पातळीखालील एका ठरलेल्या खोलीपासून सुरू होते. नंतर भराई किंवा खोदाईने जमिनीची पातळी वाढवली किंवा कमी केली, तर खोली नवीन पातळीपासून मोजली जाते (कलम 7.3). तुमच्या पायासाठी लागू होणारी खोली तुमच्या इंजिनिअरकडून विचारा.
| टप्पे | कुठे | मानकाचे कलम |
|---|---|---|
| 1 | चराचा तळ आणि बाजू (चिनाईचे पाये) | 7.2.1 (वेळ 6.2 मध्ये) |
| 2 | भिंतींलगत भराई | 7.2.2 |
| 3 | भिंत आणि फरशीचा जोड | 7.5 |
| 4 | प्लिंथ भरावाचा वरचा भाग | 7.4 |
| 5 | ॲप्रन | 7.7 |
| 6 | पायाच्या क्षेत्रात शिरणारे पाईप आणि कंड्युट | 7.9 |
| 7 | तळमजल्यावरील एक्सपान्शन जॉइंट | 7.10 |
| 8 | इमारतीची बाहेरील कड | 7.6 आणि 7.6.1 |
हा तक्ता कलमांच्या क्रमाने आहे. तपासणीसाठी मानकाचे स्वतःचे कलम क्रमांक दिले आहेत.
ट्रीटमेंटपूर्वी काय तयार असायला हवे?
मानक मागते की आधी साइट तयार केलेली असावी. चर, खोदाई आणि खोदकाम पूर्ण झालेले आणि भरलेले असायला हवे. बाहेरून आणलेली भराई सेंद्रिय कचऱ्यापासून मुक्त आणि व्यवस्थित दाबलेली असायला हवी. शटरिंग (formwork), लेव्हलिंगचे खुंटे, लाकडाचे तुकडे आणि इतर कचरा ट्रीट करायच्या भागातून काढून टाकावे. जमीन नीट भरलेली नसेल, तर बॅरियर पूर्ण करण्यासाठी अतिरिक्त ट्रीटमेंट केली जावी, असे मानक म्हणते (कलम 4.1.3).
ट्रीटमेंट कधी करू नये?
मानक स्पष्ट आहे की पाऊस पडत असताना, किंवा माती पावसाने किंवा भूजल (sub-soil water) ने ओली असताना ट्रीटमेंट करू नये (कलम 6.2). मूळ वाक्य: “Treatment should not be carried out when it is raining or when the soil is wet with rain or sub-soil water.”
हाच नियम सब-ग्रेड टाकण्यापूर्वीच्या भरलेल्या मातीलाही लागू होतो. पाया पाणथळ (waterlogged) असेल, तर आधी पाणी उपसावे आणि माती रसायन शोषून घेईल इतकी झाल्यावर ट्रीटमेंट करावी (कलम 7.1.1).
बॅरियर विस्कळीत झाला तर काय होते?
मानक सांगते की बॅरियर तयार झाल्यावर त्याला विस्कळीत करू नये. बॅरियर विस्कळीत झाला, तर त्याची सलगता आणि पूर्णता पूर्ववत करण्यासाठी तात्काळ पावले उचलणे अनिवार्य आहे (कलम 6.3).
म्हणून प्लंबरने नवीन ड्रेन खोदला, पाईपचा चर कापला किंवा ट्रीट केलेल्या भागातून भिंत उघडली, तर बॅरियर दुरुस्त करणे अनिवार्य आहे. अशा कोणत्याही कामापूर्वी बिल्डरला सांगा आणि ते कुठे केले ते नोंदवा.
ट्रीटमेंट कोणी करावी?
मानक ट्रीटमेंट कोणी लावणे आवश्यक आहे हे सांगत नाही. 2001 च्या मजकुरात परवाना किंवा नोंदणी आवश्यक ठरवलेली नाही. मानक हा कायदा नाही, म्हणून तुमचे स्थानिक नियमही तपासा. मात्र मानक असे सांगते की माती ट्रीटमेंट करणाऱ्या व्यक्तींनी परिशिष्टातील खबरदारी शिकून घ्यावी आणि योग्य ती काळजी घ्यावी.
नेमणूक करण्यापूर्वी बिल्डर किंवा ट्रीटमेंट करणाऱ्याला कोणते मानक पाळले जाते ते क्रमांक आणि वर्षासह विचारा, आणि सध्याच्या आवृत्तीसाठी BIS वेबसाइट तपासा.
मानक कोणते सुरक्षिततेचे मुद्दे देते?
मानक सांगते की रसायने त्वचेतून, वाफ किंवा फवाऱ्याचे तुषार श्वासावाटे आणि गिळल्याने आरोग्याला हानी पोहोचवू शकतात. त्याचे काही सुरक्षिततेचे मुद्दे थोडक्यात असे:
- कंटेनर स्पष्ट लेबल लावलेले ठेवा, असे ठेवा की मुले आणि पाळीव प्राणी त्यापर्यंत पोहोचू शकणार नाहीत, आणि ते बंद ठेवा (परिशिष्ट C).
- पिण्याच्या पाण्याचे स्रोत असलेल्या विहिरी आणि झरे दूषित होणार नाहीत याची काळजी घ्या (परिशिष्ट C, C-1.5).
- साबण आणि पाण्याने चांगले धुवा, विशेषतः जेवण्यापूर्वी किंवा धूम्रपानापूर्वी, आणि शिंतोडा उडाल्यास लगेच धुवा.
- रसायन डोळ्यांत उडाले तर भरपूर साबण आणि पाण्याने डोळे धुवा आणि ताबडतोब वैद्यकीय मदत घ्या (परिशिष्ट C, C-1.3).
- कॉन्सन्ट्रेट्स तेल-आधारित असतात आणि आगीचा धोका असतो, म्हणून मिसळताना ज्वाळा दूर ठेवा (परिशिष्ट C, C-1.4).
मानक कोणतेही विशिष्ट संरक्षक साधन सांगत नाही. उत्पादनावरील लेबल आणि ट्रीटमेंट करणाऱ्याच्या सूचना पाळा.
तुम्ही कोणत्या चुका टाळाव्यात?
हे व्यवहारातील मुद्दे आहेत, मानकातील नियम नाहीत.
- पावसात किंवा ओल्या मातीत ट्रीटमेंट करणे. मानक तसे करू नये असे सांगते, म्हणून ओल्या हवामानात काही ट्रीटमेंट झाली का आणि ती कशी दुरुस्त केली ते विचारा.
- नोंदीविना बॅरियरमधून खोदणे. नंतर केलेल्या ड्रेन किंवा पाईपच्या कापण्यामुळे फट (gap) राहू शकते. ती कुठे कापली ते नोंदवा आणि बॅरियर दुरुस्त करा.
- एकदाच्या ट्रीटमेंटला कायमस्वरूपी समजणे. विस्कळीत झाल्यास बॅरियर पूर्ववत करणे आवश्यक ठरवले आहे, असे मानक सांगते. कोणती तपासणी सुचवली जाते ते ट्रीटमेंट करणाऱ्याला विचारा.
- फक्त काही भागांवर ट्रीटमेंट करणे. ट्रीट केलेले भाग कोणते ते विचारा, फक्त एकूण नाही.
- विक्रीच्या दाव्यावर विश्वास ठेवणे. काही मार्केटिंग पाने बांधकामापूर्वीच्या ट्रीटमेंटला सर्वात प्रभावी पर्याय म्हणून दाखवतात. मानक तसे म्हणत नाही. झालेल्या टप्प्यांवरून कामाचे मूल्यमापन करा.
तुम्ही काय मागावे?
मानक खालील नोंदी आवश्यक ठरवत नाही, त्यामुळे त्या चांगल्या व्यवहारातील मुद्दे आहेत, कायदेशीर नियम नाहीत:
- प्रत्येक टप्प्याची तारीख, ट्रीट केलेले भाग, ट्रीट केलेली लांबी किंवा क्षेत्रफळ, आणि उत्पादनाच्या लेबलवर दिसतील तसे त्याचे नाव व नोंदणी यांची लेखी नोंद.
- ट्रीटमेंट करणाऱ्याचे नाव आणि संपर्क तपशील.
- प्रत्येक टप्प्याचे फोटो.
- वॉरंटी, असल्यास, पूर्ण वाचलेली: कोण समाविष्ट आहे, कशामुळे ती रद्द करते, आणि मालकाने काय जपून ठेवणे आवश्यक आहे.
- ट्रीट केलेले भाग दाखवणारा साइट प्लॅन, नंतरच्या ड्रेन आणि पाईप कामात नोंदीशिवाय बॅरियर कापणे टाळता यावे यासाठी.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
घर बांधण्यापूर्वी अँटी-टर्माइट ट्रीटमेंट सक्तीची आहे का?
मानक स्वतःहून ती सक्तीची करत नाही. तुमच्या प्लॉटसाठी स्थानिक प्राधिकरणाचा स्थानिक बांधकाम नियम (बायलॉज) ती आवश्यक करतो का, हे त्यांना विचारा. दोन्हीपैकी कोणताही नियम गृहीत धरू नका.
पावसाळ्यात ट्रीटमेंट करता येते का?
मानकानुसार, पावसात किंवा पावसाने किंवा भूजल (sub-soil water) ने ओल्या झालेल्या मातीत ट्रीटमेंट करू नये. टप्प्यांचे नियोजन कोरड्या कालावधीसाठी करा.
ट्रीटमेंट नवीन पाईप आणि ड्रेनना लागू होते का?
फक्त पाईप किंवा ड्रेन टाकल्यानंतर बॅरियर पूर्ववत केला असेल तरच. मानक कोणत्याही विस्कळीतपणानंतर बॅरियर पूर्ववत करावा असे मागते, म्हणून काम कुठे केले ते नोंदवा.
ही जुन्या घरासाठीच्या ट्रीटमेंटसारखीच आहे का?
नाही. विद्यमान इमारतींसाठीची ट्रीटमेंट हे वेगळे काम आहे, जे मानकाच्या आणखी एका भागात समाविष्ट आहे. हे पान बांधकामापूर्वीचे टप्पे सांगते.
संबंधित मार्गदर्शन
- भारतात घर बांधण्याचे टप्पे: चेकलिस्ट आणि तपासणीचे मुद्दे
- पाया आणि फूटिंगमधील फरक: काय आहे फरक?
- मातीची तपासणी: घर बांधण्यापूर्वी का करावी
हे मार्गदर्शन सामान्य माहितीसाठी आहे. डिस्क्लेमर (इंग्रजी) वाचा. तुमच्या घराची ट्रीटमेंट तुमचा बिल्डर, तुमचा इंजिनिअर आणि उत्पादनावरील लेबल ठरवतात.
स्रोत
ही फक्त सर्वसाधारण माहिती आहे. हे स्ट्रक्चरल डिझाइन किंवा व्यावसायिक सल्ला नाही. तुमचे नकाशे आणि साइट परवानाधारक स्ट्रक्चरल इंजिनिअर किंवा आर्किटेक्टकडून तपासून घ्या.