घर बांधकाम टप्पे: चेकलिस्ट आणि तपासणी

या पानावर (11)

1. घर बांधण्याचे टप्पे कोणते आहेत?
2. प्रत्येक टप्प्यात काय तपासावे?
3. काम सुरू करण्यापूर्वी काय तयार असणे अनिवार्य आहे?
4. पाया आणि प्लिंथमध्ये काय तपासावे?
5. काँक्रीटसाठी काय तपासावे?
6. प्लास्टर करण्यापूर्वी काय तपासावे?
7. गच्ची आणि ओल्या भागांसाठी काय तपासावे?
8. शेवटी काय करावे लागते?
9. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
10. संबंधित मार्गदर्शन
11. स्रोत

घर बांधकाम एका ठरलेल्या क्रमाने होते, आणि प्रत्येक टप्पा आधीच्या टप्प्याला झाकतो. काँक्रीट सळई (TMT bar) झाकते, प्लास्टर पाईप झाकते आणि फ्लोअर जमीन झाकते. म्हणूनच योग्य वेळी केलेली तपासणी शेवटी केलेल्या मोठ्या तपासणीपेक्षा जास्त मोलाची असते. हे पान टप्पे क्रमाने देते, पुढे जाण्यापूर्वी काय तपासायचे ते सांगते आणि अधिक कुठे वाचायचे ते दाखवते.

घर बांधण्याचे टप्पे कोणते आहेत?

1. नकाशा, मंजुरी आणि ड्रॉइंग.
2. जागेची स्वच्छता आणि खुणा करणे.
3. खोदकाम आणि पाया, अँटी-टर्माइट ट्रीटमेंटसह.
4. प्लिंथ: प्लिंथ बीम, भराव आणि डँप-प्रूफ कोर्स (damp-proof course).
5. कॉलम, बीम आणि भिंती.
6. छताचा स्लॅब.
7. सर्व्हिसेस: विद्युत आणि प्लंबिंग, प्लास्टरपूर्वी.
8. प्लास्टर, आणि गच्ची व ओल्या भागांचे वॉटरप्रूफिंग.
9. फ्लोअरिंग, दारे आणि खिडक्या.
10. रंगकाम, फिनिशिंग आणि हस्तांतरण.
11. पूर्णत्व आणि भोगवटा प्रमाणपत्र (occupancy certificate).

प्रत्येक टप्प्यात काय तपासावे?

टप्पे	पुढे जाण्यापूर्वी तपासा	अधिक वाचा
1. नकाशा आणि मंजुरी	मंजूर नकाशा, स्ट्रक्चरल ड्रॉइंग आणि मातीचा अहवाल किंवा तुमच्या इंजिनिअरचा सल्ला हातात असतात. कंत्राटदाराकडून टप्प्यानुसार लिखित कार्यक्रम असतो.	बांधकामासाठी योग्य वेळ, जमीन क्षेत्रफळाची एकके
2. जागेवर खुणा	खुणा केलेला आराखडा ड्रॉइंग आणि प्लॉटच्या सीमेशी जुळतो, आणि कोपरे काटकोनात आहेत. तुमच्या कागदपत्रांवर असलेल्या एककात प्लॉटचे क्षेत्रफळ मोजा.	जमीन क्षेत्रफळाची एकके
3. खोदकाम आणि पाया	चराचा आकार आणि खोली ड्रॉइंगशी जुळतात. माती अहवालात अपेक्षित होती तशीच आहे. पायाच्या काँक्रीटपूर्वी अँटी-टर्माइट ट्रीटमेंट केलेली असते. सळई ड्रॉइंगप्रमाणे, कव्हर ब्लॉकसह बसवलेली असते, काँक्रीट ओतण्यापूर्वी.	फूटिंगसाठी काँक्रीट (इंग्रजी)
4. प्लिंथ	प्लिंथ बीमचा आकार आणि सळई ड्रॉइंगशी जुळतात. भराव दाबून घट्ट केलेला असतो. डँप-प्रूफ कोर्स स्पेसिफिकेशननुसार असतो. प्लिंथ भरावावरील अँटी-टर्माइट ट्रीटमेंट फ्लोअर बेसपूर्वी केलेली असते.	प्लिंथ बीम (इंग्रजी)
5. कॉलम, बीम आणि भिंती	प्रत्येक ओतण्यापूर्वी सळई तपासलेली असते. काँक्रीटपासून टेस्ट क्यूब बनवलेले असतात. भिंती जाडी आणि एककात ड्रॉइंगप्रमाणे असतात. मसाला ठरवलेल्या प्रमाणात असतो.	भिंतीची जाडी, मसाला, वीट आणि ब्लॉक (इंग्रजी)
6. छताचा स्लॅब	शटरिंग मजबूत आणि स्वच्छ असते. ओतण्यापूर्वी सळई आणि कव्हर तपासलेले असतात. काँक्रीट ठरलेल्या ग्रेडचे, दाबून घट्ट केलेले आणि क्युरिंग (curing) झालेले असते. शटरिंग तुमचा इंजिनिअर लिखित स्वरूपात सांगेपर्यंत तसेच ठेवलेले असते.	स्लॅबचे प्रमाण, क्युरिंग (इंग्रजी)
7. सर्व्हिसेस	पाईप आणि कंड्युट नियोजित जागी असतात आणि त्यांचे फोटो काढलेले असतात. भिंतींना प्लास्टर होण्यापूर्वी पाण्याचे पाईप आणि ड्रेन चाचणी करून तपासलेले असतात, आणि इलेक्ट्रिशियन वायरिंग व अर्थिंगची चाचणी करून प्रमाणित करतो.	हे पान, अर्थिंग (इंग्रजी)
8. प्लास्टर आणि वॉटरप्रूफिंग	प्लास्टरचे क्युरिंग झालेले असते. गच्चीला उतार आणि आउटलेट असतात, आणि स्क्रीड टाकण्यापूर्वी पॉन्डिंग चाचणी पास झालेली असते.	प्लास्टरला पडलेल्या भेगा (इंग्रजी), प्लास्टरचे क्युरिंग (इंग्रजी), गच्चीचे वॉटरप्रूफिंग
9. फ्लोअरिंग, दारे, खिडक्या	पातळी तपासलेली असते, फरशी पोकळ नसते, आणि चौकटी काटकोनात आणि उभ्या रेषेत घट्ट बसवलेल्या असतात.	हे पान
10. रंगकाम आणि हस्तांतरण	रंगकाम करण्यापूर्वी पृष्ठभाग कोरडे असतात आणि भेगा भरलेल्या असतात. सर्व बिले, ड्रॉइंग आणि चाचणीच्या नोंदी जपून ठेवा.	प्लास्टरला पडलेल्या भेगा (इंग्रजी)
11. प्रमाणपत्रे	तुमच्या शहराला आवश्यक असलेल्या पूर्णत्व किंवा भोगवटा प्रमाणपत्रासाठी अर्ज करा.	पूर्णत्व आणि भोगवटा प्रमाणपत्रातील फरक (इंग्रजी)

काम सुरू करण्यापूर्वी काय तयार असणे अनिवार्य आहे?

कामाला सुरुवात करण्यापूर्वी नकाशा मंजूर करून घ्या आणि स्थानिक प्राधिकरणाला आवश्यक असलेल्या परवानग्या मिळवा. पात्र इंजिनिअरकडून स्ट्रक्चरल ड्रॉइंग घ्या, आणि पायाबाबत माती अहवाल किंवा तुमच्या इंजिनिअरचा सल्ला मागा. कंत्राटदाराकडून लिखित कार्यक्रम मागा, ज्यात प्रत्येक टप्पा आणि तो कधी पूर्ण व्हावा ती तारीख असेल. सिमेंट शक्य तितके ताजे खरेदी करा आणि योग्य प्रकारे साठवा, सिमेंटची शेल्फ लाइफ आणि साठवण (इंग्रजी) मध्ये सांगितल्याप्रमाणे.

पाया आणि प्लिंथमध्ये काय तपासावे?

• खोदकामाचा आकार आणि खोली ड्रॉइंगप्रमाणे असतात. माती अहवालात म्हटले होते तशी नसल्याचे दिसले, तर थांबा आणि तुमच्या इंजिनिअरला सांगा.
• अँटी-टर्माइट ट्रीटमेंट ही पूर्व-बांधकाम रासायनिक ट्रीटमेंट आहे, जी IS 6313 (Part 2) मध्ये समाविष्ट आहे. मानक आवश्यकता सांगते की ती चर तयार झाल्यावर आणि पायाच्या काँक्रीटपूर्वी करावी, आणि फ्लोअर बेस टाकण्यापूर्वी प्लिंथ भरावावर पुन्हा करावी. ती पावसात किंवा ओल्या मातीवर केली जात नाही. ही वेळ मानकाच्या जुन्या आवृत्तीतील आहे, त्यामुळे ती सध्याच्या आवृत्तीनुसार तपासून घेण्यासाठी तुमच्या इंजिनिअरला सांगा. ट्रीटमेंट करणाऱ्याकडून तारीख, रसायन आणि क्षेत्र यांची लिखित नोंद मागा आणि ती फाइलमध्ये ठेवा.
• सळई ड्रॉइंग दाखवते तशी बसवलेली असते, सैल गंज आणि पापुद्र्यांपासून स्वच्छ असते, आणि कव्हर ब्लॉकने जागी धरलेली असते. IS 456 आवश्यकता सांगते की फूटिंगसाठी किमान कव्हर 50 mm असावे, आणि कव्हर ब्लॉक किंवा स्पेसर सळईला ड्रॉइंगमधील जागी ठेवणारे असावेत.
• काँक्रीट ओतण्यापूर्वी तुमच्या इंजिनिअरने सळई पाहणे असावे. IS 456 आवश्यकता सांगते की काँक्रीटिंग किंवा शटरिंग काढणे सुरू होण्यापूर्वी सुपरवायझरला सूचना देणे आवश्यक आहे, आणि ती झाकली जाण्यापूर्वी सळई आणि तिच्या बसवणीची देखरेख ‘अत्यंत महत्त्वाची’ आहे असे ते म्हणते.
• प्लिंथ बीम ड्रॉइंगप्रमाणेच ठेवा. प्लिंथ बीम म्हणजे काय? (इंग्रजी) पहा. प्लिंथ लेव्हलवरील डँप-प्रूफ कोर्स तुमच्या इंजिनिअरने ठरवल्याप्रमाणे असतो.

काही शहरांमध्ये प्लिंथ पूर्ण झाल्यावर प्राधिकरणाला कळवणे तुमच्यासाठी अनिवार्य आहे. दिल्लीत, DDA च्या FAQ मध्ये प्लिंथ लेव्हलला परवानाधारक व्यावसायिकामार्फत सूचना देण्याचे वर्णन आहे. तुमच्या स्थानिक प्राधिकरणाला विचारा.

काँक्रीटसाठी काय तपासावे?

काँक्रीट ड्रॉइंगमधील ग्रेडचे असावे. IS 456 आवश्यकता सांगते की ओतताना काँक्रीटपासून टेस्ट क्यूब बनवावेत आणि त्यांची चाचणी 28 days वर करावी. कामातील काँक्रीटच्या प्रमाणानुसार, ती आवश्यकता सांगते: 1 ते 5 m³ साठी एक नमुना, 6 ते 15 m³ साठी दोन नमुने, 16 ते 30 m³ साठी तीन नमुने, 31 ते 50 m³ साठी चार नमुने, आणि त्यानंतर प्रत्येक अतिरिक्त 50 m³ किंवा त्याच्या भागासाठी आणखी एक नमुना. हे तुमच्या इंजिनिअरकडून करून घ्या आणि निकाल जपून ठेवा. काँक्रीटचे क्युरिंग करणे अनिवार्य आहे. किमान दिवस काँक्रीट स्लॅब किती दिवस क्युर करावा? (इंग्रजी) मध्ये आहेत. तुमच्या इंजिनिअरची लिखित परवानगी मिळाल्याशिवाय शटरिंग काढू देऊ नका.

प्लास्टर करण्यापूर्वी काय तपासावे?

भिंतीला प्लास्टर झाल्यावर मागचे पाईप आणि वायर आयुष्यभरासाठी झाकले जातात. प्लास्टरपूर्वी:

• प्रत्येक भिंतीचे फोटो काढा, ज्यात पाईप आणि कंड्युट दिसतील, आणि मापे नोंदवा. नंतर ड्रिल करताना ते उपयोगी पडतील.
• पाण्याचे पाईप आणि ड्रेनला गळती आहे का ते झाकण्यापूर्वी प्लंबरकडून तपासून घ्या. चाचणीचा दाब आणि पद्धत प्लंबर आणि इंजिनिअरने ठरवायची आहेत.
• तुमचा इलेक्ट्रिशियन लपवलेले कंड्युट बसवतो आणि इलेक्ट्रिकल मानकांनुसार अर्थिंग करतो. त्याने वायरिंग आणि अर्थिंगची चाचणी करून प्रमाणित करणे असावे.
• भिंतीतील चर (chase) नीट भरा, म्हणजे त्यांच्या रेषेत भेगा नाहीत. पहा प्लास्टरला पडलेल्या भेगा (इंग्रजी).

गच्ची आणि ओल्या भागांसाठी काय तपासावे?

झाकण्यापूर्वी गच्चीला उतार, आउटलेट आणि पॉन्डिंग चाचणी आवश्यक असतात. आकडे आणि पद्धत गच्चीतील गळती आणि वॉटरप्रूफिंग मध्ये आहेत. बाथरूम आणि इतर ओल्या भागांसाठी, फरशी बसवण्यापूर्वी त्यांचे वॉटरप्रूफिंग आणि चाचणी कशी होईल ते तुमच्या इंजिनिअरला विचारा.

शेवटी काय करावे लागते?

बहुतेक शहरांमध्ये राहायला जाण्यापूर्वी स्थानिक प्राधिकरणाकडून पूर्णत्व किंवा भोगवटा प्रमाणपत्र आवश्यक असते. प्रमाणपत्राचे नाव, अर्जाचा नमुना आणि प्राधिकरणाला लागणारा वेळ, हे सर्व शहरानुसार बदलते. तुम्हाला काय लागू होते ते तुमच्या स्थानिक प्राधिकरणाला विचारा. मंजूर नकाशा, पूर्णत्व प्रमाणपत्र, चाचणी प्रमाणपत्रे, अँटी-टर्माइट नोंद आणि सर्व बिले एकाच फाइलमध्ये ठेवा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

घर बांधकामाचे किती टप्पे असतात?

नावे वेगवेगळी असतात, पण क्रम नेहमी सारखाच असतो: मंजुरी, पाया, प्लिंथ, रचना, भिंती, छत, सर्व्हिसेस, फिनिशिंग आणि प्रमाणपत्रे.

प्रत्येक टप्प्याची तपासणी कोणी करावी?

तुमच्या इंजिनिअरने, ज्या टप्प्यांवर पुढचा टप्पा काम झाकेल तिथे, उदा. काँक्रीट ओतण्यापूर्वी आणि प्लास्टरपूर्वी. प्रमाण आणि स्वच्छता यासारख्या काही गोष्टी तुम्ही स्वतः तपासू शकता, पण डिझाइनची तपासणी तुमच्या हाती नाही.

प्रत्येक टप्प्याला किती वेळ लागतो?

ते घराच्या आकारावर, हवामानावर, मजुरीवर आणि सिमेंट व सळईच्या पुरवठ्यावर अवलंबून असते. कंत्राटदाराकडून लिखित कार्यक्रम मागा आणि तो वास्तववादी आहे का ते तुमच्या इंजिनिअरला विचारा.

तपासणी टाळून वेळ वाचवता येईल का?

नाही. जे टप्पे त्यांचे काम झाकतात, तेच तपासण्यासारखे सर्वात जास्त असतात. ते टाळल्याने थोडाच वेळ वाचतो आणि खूप खर्च होऊ शकतो.

कोणती कागदपत्रे जपून ठेवावी?

मंजूर नकाशा, स्ट्रक्चरल ड्रॉइंग, चाचणी प्रमाणपत्रे, अँटी-टर्माइटची नोंद, बिले, सर्व्हिसेसचे फोटो आणि पूर्णत्व प्रमाणपत्र.

संबंधित मार्गदर्शन

• सिमेंटचे शेल्फ लाइफ: साइटवर सिमेंट किती काळ साठवता येते? (इंग्रजी)
• कोणत्या भिंती 4.5 inch असू शकतात? भार वाहणाऱ्या आणि विभाजक भिंती
• प्रति घनमीटर सिमेंट, वाळू आणि खडी: M5 ते M20 (इंग्रजी)
• सेप्टिक टँकचा आकार: तो कसा ठरतो, 10-user उदाहरणासह (इंग्रजी)
• घर बांधकामासाठी IS कोड: कोणते मानक काय झाकते (इंग्रजी)
• घराच्या बांधकाम परवानगीची प्रक्रिया आणि कागदपत्रे (इंग्रजी)
• घरासाठी पूर्णत्व प्रमाणपत्र आणि भोगवटा प्रमाणपत्र यातील फरक (इंग्रजी)
• घरासाठी अर्थिंग: ते काय आहे, अर्थ विरुद्ध न्यूट्रल, आणि ते का महत्त्वाचे आहे (इंग्रजी)
• प्लास्टर क्युरिंग: किती दिवस आणि ते कसे करायचे (इंग्रजी)

हे मार्गदर्शन सामान्य माहितीसाठी आहे. डिस्क्लेमर (इंग्रजी) वाचा. घरासाठी टप्पे आणि तपासण्या तुमचा इंजिनिअर, तुमचे ड्रॉइंग आणि तुमचे स्थानिक प्राधिकरण ठरवतात.

स्रोत

• IS 456:2000, Plain and Reinforced Concrete - Code of Practice (cover, spacers, supervision, testing of concrete)
• IS 4082:1996, Recommendations on Stacking and Storage of Construction Materials and Components at Site
• IS 6313 (Part 2):2022, Code of Practice for Anti-Termite Measures in Buildings: Pre-Constructional Chemical Treatment Measures (fourth revision)
• Delhi Development Authority, building FAQs (notice at plinth level, occupancy certificate)

संबंधित मार्गदर्शक

• दिल्लीत घर बांधण्यासाठी सर्वोत्तम काळ: पावसाळा की हिवाळा?
• घर बांधकाम खर्च कसा काढावा: पद्धत समजून घ्या
• गुंठा ते चौरस फूट: एकर, गुंठा आणि जमीन मोजणी

ही फक्त सर्वसाधारण माहिती आहे. हे स्ट्रक्चरल डिझाइन किंवा व्यावसायिक सल्ला नाही. तुमचे नकाशे आणि साइट परवानाधारक स्ट्रक्चरल इंजिनिअर किंवा आर्किटेक्टकडून तपासून घ्या.