थोडक्यात उत्तर
रफ-कास्ट, पेबल-डॅश आणि स्क्रॅप्ड बाहेरील फिनिश म्हणजे काय, आणि ते कुठे योग्य ठरतात? ही प्लास्टरच्या थरावर बनवलेली पोत असलेली बाहेरील फिनिश आहेत. IS 2402 मध्ये स्क्रॅप्ड, रफ-कास्ट आणि ड्राय-डॅश (पेबल-डॅश) फिनिशचे वर्णन आहे. मानक म्हणते की रफ-कास्ट आणि पेबल-डॅश कठोर एक्स्पोजरसाठी विशेष योग्य आहेत, आणि प्रत्येक थर ओला ठेवणे आवश्यक आहे. त्यात सँड-फेस्ड फिनिशचा नावाने उल्लेख नाही, म्हणून फिनिश कशापासून बनले आहे ते प्लास्टरकाराला विचारा.
या पानावर (9)
घराच्या बाहेरील प्लास्टर गुळगुळीत ठेवता येते, किंवा त्याला पोत देता येतो. हा पोत अंतिम थर कसा फेकला, खरवडला किंवा डॅश केला जातो त्यावरून बनतो, आणि प्रत्येक फिनिश वेगळ्या भिंतीला आणि वेगळ्या एक्स्पोजरला योग्य ठरते. हे मार्गदर्शन IS 2402 या भारतीय संहितेत वर्णन केलेली रफ-कास्ट, पेबल-डॅश आणि स्क्रॅप्ड फिनिश स्पष्ट करते: प्रत्येक कसे बनते, कुठे योग्य ठरते आणि मानक मागते ते क्युरिंग. यात मिश्रण नाही, जाडी नाही आणि खर्च नाही. ते प्लास्टर आणि प्लास्टरकाराच्या कामावर अवलंबून असते.
IS 2402 कोणती फिनिश वर्णन करते?
मानकाची व्याप्ती सर्व सामान्य प्रकारच्या पृष्ठभागांवर बाहेरील रेंडर केलेल्या फिनिशचा वापर अशी आहे: “the application of external rendered finishes for all normal types of backgrounds” (कलम 1.1). प्रस्तावनेत म्हटले आहे की स्क्रॅप्ड, रफ-कास्ट, पेबल-डॅश अशी वेगवेगळी पोत आणि फिनिश स्वीकारता येतात: “different textures and finishes can be adopted, such as scraped, roughcast, pebble-dash, etc.” (प्रस्तावना 0.2).
मानक पेबल-डॅश किंवा ड्राय-डॅश फिनिशची व्याख्या अशी करते: खडबडीत फिनिश, ज्यात योग्य आकाराचे लहान खडे किंवा ठेचलेले दगड ताज्या लावलेल्या अंतिम मसाल्याच्या थरावर फेकले जातात आणि उघडे सोडले जातात: “A rough finish in which small pebbles or crushed stones of suitable size (generally from 10 to 20 mm) are thrown on to a freshly applied final coat of mortar, and left exposed” (कलम 2.3). रफ-कास्टची व्याख्या अंतिम थर अशी आहे, ज्यात “containing a proportion of fairly coarse aggregate” असते, जो “as a wet mix” फेकला जातो आणि खडबडीत सोडला जातो. स्क्रॅप्ड आणि पोतयुक्त फिनिशचीही व्याख्या केली आहे (कलम 2.3).
IS 2402 मध्ये “sand-faced” हा शब्द येत नाही. जर तुमचा प्लास्टरकार फिनिशला सँड-फेस्ड म्हणत असेल, तर पृष्ठभाग कशापासून बनला आहे आणि तो कसा पूर्ण केला आहे ते विचारा, आणि ते मानकातील फिनिशच्या वर्णनाशी तपासा.
प्रत्येक फिनिश कसे बनते?
रफ-कास्टसाठी संहिता सांगते की अंतिम थर “shall be quite wet and plastic, is thrown on by means of a trowel or scoop” असणे आवश्यक आहे (कलम 8.6). रफ-कास्टसाठी, कलम 4.3.1 म्हणते की कमाल 12 mm पर्यंतची ठेचलेली खडी किंवा बारीक खडी “may be used in the finishing coat” (फिनिशिंगच्या थरात वापरता येते), आणि कलम 2.3 मध्ये जाड खडी (coarse aggregate) साधारणपणे 6 ते 12 mm दिली आहे.
ड्राय-डॅशसाठी आधी आधारचा थर (base coat) लावला जातो, आणि थर अजून प्लास्टिक असतानाच त्यावर खडी फेकली जाते. संहिता म्हणते: “The aggregate used for dashing shall be well washed and drained and thrown wet on to this coat while it is still plastic” (कलम 8.7.1). खडी “lightly tapped into the mortar with a wood float or the flat of a trowel” करता येते (कलम 8.7.2).
स्क्रॅप्ड फिनिशसाठी अंतिम थर सपाट केला जातो, काही तास घट्ट होऊ दिला जातो, आणि मग पृष्ठभागाची त्वचा काढण्यासाठी खरवडला जातो (कलम 2.3 आणि 8.5). साध्या फिनिशबाबत संहिता इशारा देते: “A steel trowel shall not be used and overworking shall be avoided” (कलम 8.4).
मसाल्यासाठीची वाळू IS 1542:1992 च्या निकषांना पूर्ण करणे आवश्यक आहे. पांढऱ्या किंवा रंगीत रेंडरिंगसाठी संहिता सांगते की फक्त क्वार्ट्झ किंवा सिलिका वाळू वापरणे आवश्यक आहे: “only quartz or silica sand shall be used” (कलम 4.2).
प्रत्येक फिनिश कुठे योग्य ठरते?
एक्स्पोजरवरील मानकाच्या तक्त्यानुसार पेबल-डॅश आणि रफ-कास्ट हे कठोर परिस्थितीसाठी विशेष योग्य आहेत, असे म्हटले आहे: “Particularly suitable for severe conditions”, आणि जोरदार पाऊस आणि जोरदार वाऱ्याच्या परिस्थितीसाठी: “for situations subjected to heavy rainfall and strong winds”. पेबल-डॅश आणि रफ-कास्टसाठी तक्त्यात असेही म्हटले आहे की ते कमकुवत प्रकारच्या विटा किंवा हलक्या काँक्रीटवर योग्य नाहीत: “Not suitable on weak types of brick or lightweight concrete” (तक्ता I). अधिक खरखरीत स्क्रॅप्ड आणि पोतयुक्त फिनिश प्रदूषित शहरी वातावरणासाठी कमी योग्य आहेत: “less suitable in the dirtier urban atmosphere” (तक्ता I). कठोर एक्स्पोजरच्या परिस्थितीत, कलम 6.2.1 आणि 6.2.2 मधील साध्या आणि स्क्रॅप्ड किंवा पोतयुक्त फिनिशपेक्षा ही अधिक समाधानकारक आहेत, असे संहिता म्हणते: “these are more satisfactory”. कलम 6.2.3 मध्ये हाताने फेकलेले, रफ-कास्ट आणि ड्राय-डॅश फिनिश यांची नावे दिली आहेत.
खडबडीत पृष्ठभाग पाण्याला वाहून जाण्यास मदत करतो. संहिता म्हणते: “A rough surface, on the other hand, will break up the flow and so avoid the concentration of water at any one point” (कलम 6.4.2).
मानक सांगते की बाहेरील रेंडरिंग विविध प्रकारच्या पेंटने समाधानकारकपणे रंगवता येते, जसे की सिमेंट पेंट आणि इमल्शन पेंट: “may be painted satisfactorily with various types of paints, such as cement paints, emulsion paints” (कलम 11.4.2). पावसाच्या संपर्कात असलेल्या चुन्या-वाळूच्या रेंडरिंगसाठी मानक “a coating of paint or other protective material” मागते (कलम 6.5.3.2).
फिनिशचे क्युरिंग कसे केले जाते?
संहिता मागते की “Each coat shall be kept damp continuously for at least two days” आणि “the surface shall be kept wet for at least seven days” (कलम 9.1 आणि 9.2). पाणी “by using a fine fog-spray” दिले जाते (कलम 9.1). हे रेंडरिंगसाठी मानकाने दिलेले स्वतःचे कालावधी आहेत, आणि प्लास्टरकाराने त्यांचे पालन करावे. कलम 8.1.1 मागते की नव्याने सिमेंट-रेंडर केलेला पृष्ठभाग किमान चार दिवस सतत ओला ठेवला जावा.
ड्राय-डॅश किंवा पोतयुक्त फिनिशसाठी संहिता म्हणते की अंतिम थर सामान्यपेक्षा जास्त वेळ प्लास्टिक राहणे आवश्यक आहे: “it is essential for the final coat to remain plastic for a longer time than normal” (कलम 8.1.4). म्हणून डॅश करण्याची वेळ महत्त्वाची आहे.
तुम्ही काय तपासावे?
हा विभाग व्यवहारातील मुद्दे आहे, संहितेचा नियम नाही.
- फिनिशचे नाव आराखड्यावर किंवा प्लास्टरकाराच्या कोटेशनवर नमूद केलेले असते, आणि ते कशापासून बनले आहे ते लिहिलेले असते.
- मानक मागते त्याप्रमाणे (कलम 8.1.1) रेंडरिंगआधी पृष्ठभाग ओला असतो, म्हणून तो मसाल्यातील पाणी शोषत नाही.
- डॅशसाठीची खडी धुतलेली असते आणि फेकताना ओली असते.
- मानक देते त्या क्युरिंग कालावधीपर्यंत भिंत ओलसर ठेवलेली असते.
- पेंट असल्यास, तो प्लास्टर आणि फिनिश सहन करू शकेल असा असतो.
तुम्ही कोणत्या चुका टाळाव्यात?
हा विभाग व्यवहारातील मुद्दे आहे.
- कमकुवत विटांच्या भिंतीसाठी पोतयुक्त फिनिश निवडणे, जिथे मानक ते योग्य नाही असे सांगते.
- डॅश करण्यापूर्वी थर सुकू देणे, ज्यामुळे खडी चिकटत नाही.
- स्टीलच्या पटईने अंतिम थर जास्त घासणे.
- पहिल्या दिवसांनंतर क्युरिंग थांबवणे.
- रंगीत वाळू वापरणे, जी सिलिका किंवा क्वार्ट्झ नाही, पांढऱ्या किंवा रंगीत फिनिशसाठी.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
कोणते फिनिश सर्वात टिकाऊ आहे?
मानक म्हणते की रफ-कास्ट आणि पेबल-डॅश कठोर परिस्थितीसाठी विशेष योग्य आहेत. ते इतर फिनिशच्या तुलनेत क्रमवारी लावत नाही, आणि त्याचे आयुर्मान दिलेले नाही.
रफ-कास्ट भिंतीला तुम्ही रंग देऊ शकता का?
मानक म्हणते की बाहेरील रेंडरिंगला सिमेंट पेंट आणि इमल्शन पेंटसह विविध पेंट लावता येतात (कलम 11.4.2). कोणता पेंट फिनिशला योग्य आहे ते रंगारीला विचारा.
मानकात तुम्हाला खर्च मिळतो का?
नाही. खर्च प्लास्टर, मजुरी आणि साइटवर अवलंबून असतो, आणि प्लास्टरकाराचे कोटेशन तो ठरवते.
संबंधित मार्गदर्शन
हे मार्गदर्शन सामान्य माहितीसाठी आहे. अस्वीकरण (इंग्रजी) वाचा. तुमचा प्लास्टरकार आणि इंजिनिअर तुमच्या घरासाठी फिनिश ठरवतात.
स्रोत
ही फक्त सर्वसाधारण माहिती आहे. हे स्ट्रक्चरल डिझाइन किंवा व्यावसायिक सल्ला नाही. तुमचे नकाशे आणि साइट परवानाधारक स्ट्रक्चरल इंजिनिअर किंवा आर्किटेक्टकडून तपासून घ्या.