थोडक्यात उत्तर
घरासाठी आरंभ प्रमाणपत्र म्हणजे काय, आणि प्लिंथ टप्प्यावर काय होते? आरंभ प्रमाणपत्र ही महाराष्ट्राच्या बांधकाम नियमांमधील काम सुरू करण्याची परवानगी आहे. इतर राज्यांत वेगळी परवानगी किंवा सूचना असते, आणि मॉडेल बायलॉजना मंजुरीनंतर वेगळी सुरुवातीची सूचना लागत नाही. प्लिंथ टप्प्यावर प्रमाणित सूचना प्राधिकरणाकडे जाते, आणि पुढे काय होते ते राज्यानुसार बदलते. तुमच्या शहरात किंवा राज्यात कोणता नियम लागू होतो, ते तुमच्या आर्किटेक्टला विचारा.
या पानावर (12)
घर बांधण्यापूर्वी मालकाला परवानगी लागते. त्यानंतर नियम अनेकदा काही टप्प्यांवर सूचना किंवा तपासणी मागतात, आणि प्लिंथ हा त्यापैकी एक आहे. प्रमाणपत्राचे नाव आणि त्यानंतरच्या पायऱ्या राज्यानुसार बदलतात. हे मार्गदर्शन सर्वसाधारण रचना समजावते, ज्या नियमांचे वाचन केले ते नमूद करते आणि काय विचारायचे ते सांगते. यात शुल्क, दिवसांची संख्या किंवा तपासणी शुल्काचा वाटा दिलेले नाहीत. ते प्रत्येक शहर आणि राज्य ठरवते, आणि ते तुमच्या आर्किटेक्टला माहीत असतील.
आरंभ प्रमाणपत्र म्हणजे काय?
आरंभ प्रमाणपत्र म्हणजे इमारतीचे काम सुरू करण्याची परवानगी. महाराष्ट्राचे बांधकाम नियम (UDCPR 2020, विनियम 2.1.1 आणि 2.2) हा शब्द वापरतात आणि विकास परवानगी व आरंभ प्रमाणपत्र एकाच प्रक्रियेत हाताळतात. मॉडेल बायलॉज, जे राज्ये आणि स्थानिक संस्थांसाठी मार्गदर्शन आहेत, हा शब्द अजिबात वापरत नाहीत.
म्हणून पहिला प्रश्न “माझ्याकडे आरंभ प्रमाणपत्र आहे का?” हा नाही. तो असा आहे: “तुमच्या शहरात किंवा राज्यात वेगळी सुरुवातीची परवानगी दिली जाते का, की मंजूर आराखड्यातच परवानगी असते?” काही ठिकाणी ती असते, काही ठिकाणी दुसऱ्या प्रकारची सूचना असते, आणि इतर ठिकाणी मंजूर आराखड्यावर अवलंबून राहिले जाते. प्राधिकरणाला विचारा.
| प्रक्रिया | प्लिंथ टप्प्यावर मालक काय देतो | प्राधिकरण काय करते |
|---|---|---|
| मॉडेल बायलॉज 2016 (मार्गदर्शन) | प्लिंथपर्यंतच्या कामाच्या पूर्णत्वाची सूचना, नेमलेल्या व्यावसायिकामार्फत (कलम 2.15.3) | तपासणी करते; ठरलेल्या कालावधीत आक्षेप घेते, किंवा काम पुढील बांधकामासाठी आपोआप मंजूर मानले जाते (कलम 2.15.3) |
| महाराष्ट्र (UDCPR 2020) | प्लिंथ सूचना (intimation), आर्किटेक्ट, परवानाधारक इंजिनिअर किंवा सुपरवायझर यांनी प्रमाणित केलेली (कलम 2.8.4) | सूचनेनंतर काम सुरू राहते; प्रमाणित प्रकरणांचा नमुना तपासला जातो |
| CMDA क्षेत्र, तमिळनाडू | प्रगती प्रमाणपत्र आणि स्ट्रक्चरल तपासणी अहवाल, नोंदणीकृत आर्किटेक्ट किंवा इंजिनिअरमार्फत | विचलन तपासते आणि ठरलेल्या कार्यदिवसांच्या आत उत्तर देते |
काम सुरू करणे
मॉडेल बायलॉज सांगतात की प्राधिकरणाकडून आधी बांधकाम परवानगी मिळवल्याशिवाय कोणालाही इमारत बांधता येणार नाही किंवा बदलता येणार नाही (कलम 2.8.2). मालकाने मंजुरीच्या वैधतेच्या कालावधीत, सक्षम आर्किटेक्ट किंवा इंजिनिअरच्या देखरेखीखाली काम सुरू करणे आवश्यक आहे (कलम 2.15.1(b)).
मॉडेल असेही सांगते की मंजुरीनंतर मालकाला आरंभाची सूचना सादर करावी लागत नाही, पण बांधकामाच्या टप्प्यांवर सूचना सादर करणे आवश्यक आहे (कलम 2.15.1(b)). काही राज्ये अजूनही आरंभाची सूचना मागतात, आणि CMDA प्रक्रिया मालकाकडून परवानगीच्या वैधतेच्या आत काम सुरू झाल्याची सूचना मागते. तुम्हाला कोणता नियम लागू होतो ते तपासा.
प्लिंथ टप्पा
प्लिंथ म्हणजे घराचा आधारभाग, जमिनीच्या पातळीच्या अगदी वर. मॉडेल बायलॉज मालकाकडून, नेमलेल्या व्यावसायिकामार्फत, प्लिंथ पातळीपर्यंत कामाच्या पूर्णत्वाची सूचना प्राधिकरणाला देण्याची मागणी करतात, ती परिशिष्ट A-10 मधील नमुन्यात (कलम 2.15.3). त्यानंतर प्राधिकरण कामाची तपासणी करते आणि आक्षेप नोंदवू शकते. कलमात ठरवलेल्या कालावधीत आक्षेप पाठवले नाहीत, तर पुढील बांधकामासाठी काम आपोआप मंजूर मानले जाते (कलम 2.15.3).
महाराष्ट्रात, मालक विहित नमुन्यात प्लिंथ सूचना देतो; ती आर्किटेक्ट, परवानाधारक इंजिनिअर किंवा सुपरवायझर प्रमाणित करतो की काम मंजूर आराखड्यानुसार आहे. ही सूचना दिल्यानंतर बांधकाम सुरू राहते. प्राधिकरण प्रमाणित प्लिंथ प्रकरणांच्या नमुन्याची तपासणी करते, आणि विनियमात नमुना तपासणीची तरतूद आहे (UDCPR 2.8.4). त्यामुळे महाराष्ट्रात प्लिंथचा टप्पा म्हणजे मालकाची प्रमाणित सूचना आणि नमुना लेखापरीक्षण आहे, आधीची मंजुरी नाही.
तमिळनाडूच्या CMDA क्षेत्रात, मालक नोंदणीकृत आर्किटेक्ट किंवा इंजिनिअरमार्फत प्लिंथ टप्प्यावर प्रगती प्रमाणपत्र आणि स्ट्रक्चरल तपासणी अहवाल सादर करतो. CMDA मंजूर आराखड्यापासूनचे विचलन तपासते आणि ठरलेल्या कार्यदिवसांच्या आत उत्तर देते (CMDA प्रक्रिया, प्लिंथ टप्पा).
व्यवहारातील मुद्दे: राज्य त्याला काहीही म्हणत असले तरी, प्लिंथ तपासणीचा क्षण म्हणजे उंची आणि लेआउट मंजूर आराखड्याशी पडताळण्याचा क्षण आहे. या टप्प्यावरील बदलामुळे नंतरची प्रमाणपत्रे मिळवणे अवघड होऊ शकते.
साइटवर तुम्हाला काय ठेवणे आवश्यक आहे?
मॉडेल बायलॉज परवानगीधारकाला बांधकाम परवानगीची प्रत आणि मंजूर ड्रॉइंग्ज व स्पेसिफिकेशन्सची प्रत मिळकतीवर सहज दिसेल अशा ठिकाणी लावून ठेवण्यास सांगतात. मटेरियलच्या चाचणी नोंदी तपासणीसाठी उपलब्ध ठेवल्या जातात (कलम 2.15.2). त्या सोबतच ते सर्वेक्षण क्रमांक आणि मालक व नोंदीवरील व्यावसायिकांची नावे दाखवणारा साइट फलक मागतात (कलम 6.3.1).
महाराष्ट्रात साइटवरील फलकावर मालक, परवानाधारक व्यक्ती, परवानगी आदेश आणि तारीख, बिल्ट-अप एरिया, आणि परवानगीचा ऑनलाइन कोड दाखवला जातो, तसेच उदाहरणार्थ सर्वेक्षण क्रमांक आणि नोंदणी क्रमांक (UDCPR 2.8.3). स्वतःचे घर बांधणारे वैयक्तिक प्लॉटधारक या फलकातून सूट आहेत. विनियमात असे म्हटलेले नाही की पूर्ण मंजूर आराखडा साइटवर असणे आवश्यक आहे, म्हणून प्राधिकरणाचा नियम तपासा.
काम आराखड्यानुसार नसेल तर काय होते?
परवानगी आणि तपासणी कामाची मालकाची जबाबदारी काढून घेत नाहीत (कलम 2.15.1(a)). मंजूर आराखड्यापासून लक्षणीय (substantial) विचलनासाठी सुधारित आराखड्याला मंजुरी लागते, आणि आधी मंजुरी न घेता नियमभंग करून केलेले काम अनधिकृत मानले जाते. FSI किंवा इतर विनियमांचा भंग न करणारे अंतर्गत लेआउट बदल अनधिकृत मानले जात नाहीत, पण ते पूर्णत्व आराखड्यात दाखवले जातात (UDCPR 2.8.5).
मॉडेल सांगते की प्राधिकरण परवानगी रद्द करू शकते, नव्याने मंजुरी आवश्यक करू शकते, आणि अनधिकृत विकासाच्या प्रकरणांमध्ये पाडणे किंवा सील करणे अशी कारवाई करू शकते (कलम 2.14.4 आणि 2.14.7). व्यवहारात, प्लिंथ उंची किंवा बाह्य लेआउटमधील बदल हे बांधकामापूर्वी प्राधिकरणाकडे तपासून घ्यायच्या बदलांपैकी एक आहेत.
मॉडेल असेही सांगते की पूर्णत्व किंवा भोगवटा प्रमाणपत्राशिवाय तात्पुरती पाणी, वीज किंवा सीवर जोडणी सुरू राहू शकत नाही (कलम 2.19(a)).
कामावर देखरेख कोण करतो?
महाराष्ट्रात सूचनेसोबत परवानाधारक आर्किटेक्ट, इंजिनिअर, सुपरवायझर किंवा टाउन प्लॅनर यांचे देखरेख प्रमाणपत्र असणे आवश्यक आहे. ती व्यक्ती प्रकल्पावरील काम सोडते, तर नवीन परवानाधारक व्यक्ती नेमेपर्यंत पुढील काम स्थगित राहते (UDCPR 2.2.10). म्हणून सुपरवायझर बदलणे ही छोटी बाब नाही. व्यवहारातील मुद्दे: सुपरवायझरचे नाव आणि प्रमाणपत्र फाइलमध्ये ठेवा.
पूर्णत्व फाइल
मॉडेल बायलॉज मागतात की पूर्णत्वाच्या सूचनेत प्राधिकरणाच्या सर्व तपासणी अहवालांच्या प्रती समाविष्ट करावेत (कलम 2.16). म्हणून प्लिंथ टप्प्यापासून पुढची प्रत्येक सूचना आणि प्रत्येक अहवाल जपून ठेवा. व्यवहारातील मुद्दे: पहिल्या दिवसापासून त्या सर्व एकाच फोल्डरमध्ये ठेवा.
आर्किटेक्ट किंवा प्राधिकरणाला तुम्ही काय विचारावे?
हे व्यवहारातील प्रश्न आहेत:
- तुमच्या शहरात किंवा राज्यात वेगळी सुरुवातीची परवानगी दिली जाते का, की मंजूर आराखड्यातच परवानगी असते?
- प्लिंथ सूचना असेल तर ती कोण देतो, आणि प्राधिकरण काय तपासते?
- प्लिंथ टप्प्यावर नमुना तपासणी, उत्तराचा कालावधी किंवा मंजुरी मानली जाणे (deemed clearance) ची तरतूद आहे का?
- कोणते देखरेख प्रमाणपत्र लागते, आणि सुपरवायझर बदलला तर काय होते?
- पूर्णत्व प्रमाणपत्रासाठी तुम्हाला कोणते अहवाल जपून ठेवणे आवश्यक आहे?
तुम्ही कोणत्या चुका टाळाव्यात?
व्यवहारातील मुद्दे:
- परवानगी मिळण्यापूर्वी, किंवा परवानगीची मुदत संपल्यानंतर काम सुरू करणे.
- सुधारित मंजुरीशिवाय प्लिंथ मंजूर आराखड्यापेक्षा उंच किंवा खाली बांधणे.
- तुमचे राज्य प्लिंथ सूचना आवश्यक करत असेल तर ती टाळणे, आणि मग नंतरची प्रमाणपत्रे मिळवणे कठीण जाणे.
- आरंभ प्रमाणपत्र म्हणजेच भोगवटा प्रमाणपत्र असे गृहीत धरणे. ती वेगवेगळ्या टप्प्यांसाठी असलेली वेगळी प्रमाणपत्रे आहेत.
- पूर्णत्व फाइल तयार होण्यापूर्वी तपासणी अहवाल हरवणे.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
तुम्हाला नेहमी आरंभ प्रमाणपत्र लागते का?
नाही. काही राज्यांत ते असते, काहींत वेगळी सुरुवातीची सूचना असते, आणि काही मंजूर आराखड्यावर अवलंबून असतात. तुमच्या शहराच्या किंवा राज्याच्या प्राधिकरणाला विचारा.
प्लिंथ तपासणी ही मंजुरी असते का?
हे राज्यावर अवलंबून असते. महाराष्ट्रात, मालकाची प्रमाणित सूचना नमुना तपासणीसह काम पुढे चालू ठेवू देते. तमिळनाडूच्या CMDA क्षेत्रात, प्राधिकरण तपासते आणि उत्तर देते. तुमच्या प्लॉटला कोणता नियम लागू होतो ते विचारा.
आरंभ प्रमाणपत्र म्हणजे भोगवटा प्रमाणपत्र का?
नाही. आरंभ प्रमाणपत्र काम सुरू करण्यासाठी असते. भोगवटा प्रमाणपत्र शेवटी येते, जेव्हा इमारत वापरासाठी तयार असते.
परवानगीसाठी अर्ज कोण करतो?
मालक अर्ज करतो. महाराष्ट्रात अर्ज नोंदणीकृत आर्किटेक्ट, टाउन प्लॅनर किंवा परवानाधारक इंजिनिअर किंवा सुपरवायझरमार्फत जातो (UDCPR 2.2.1). तुमच्या शहरातील प्रक्रियेची पुष्टी आर्किटेक्टकडून करून घ्या.
संबंधित मार्गदर्शन
- घराच्या बांधकाम आराखड्याची मंजुरी प्रक्रिया आणि कागदपत्रे
- पूर्णत्व आणि भोगवटा प्रमाणपत्रातील फरक
- घर बांधकाम टप्पे: चेकलिस्ट
हे मार्गदर्शन सामान्य माहितीसाठी आहे. डिस्क्लेमर (इंग्रजी) वाचा. तुमच्या घराला कोणती परवानगी आणि कोणती प्लिंथ सूचना लागू होते, हे तुमचे आर्किटेक्ट आणि तुमचे शहर किंवा राज्याचे प्राधिकरण ठरवतात.
स्रोत
- MoHUA, Model Building Bye-Laws 2016: clauses 2.8.2, 2.14.4, 2.14.7, 2.15.1(a) and (b), 2.15.2, 2.15.3, 2.16, 2.19, Appendices A-10 and A-11, and Part 6 clause 6.3.1 read. The model is guidance for states and local bodies.
- Maharashtra Unified Development Control and Promotion Regulations 2020 (UDCPR), copy hosted by CIDCO: regulations 2.8.2 to 2.8.5, 2.2.10 and the display board in 2.8.3 read. Check against the consolidated text before any state-specific step is relied on.
- Chennai Metropolitan Development Authority, Stages of Building procedure (SOP): plinth-stage progress certificate and commencement intimation. Tamil Nadu practice only.
ही फक्त सर्वसाधारण माहिती आहे. हे स्ट्रक्चरल डिझाइन किंवा व्यावसायिक सल्ला नाही. तुमचे नकाशे आणि साइट परवानाधारक स्ट्रक्चरल इंजिनिअर किंवा आर्किटेक्टकडून तपासून घ्या.